WSTĘP 3

ROZDZIAŁ 1 OBLIGACJE 5
1.1. PAPIERY WARTOŚCIOWE 5
1.1.1 Papiery wartościowe – definicje i kryteria podziału 5
1.1.2. Obligacje i ich rodzaje 7
1.2. OBRÓT OBLIGACJAMI W POLSCE 14
1.2.1. Zasady emisji i obrotu obligacjami w Polsce 14
1.2.2. Ogólne zasady emisji, zbywania, nabywania i wykupu 15
1.2.3. Zakres i zasady odpowiedzialności karnej dotyczące funkcjonowania rynku obligacji 28
1.2.4 Terminologia związana z obrotem obligacjami 30
1.2.5. Ryzyko inwestycji w obligacje 32

ROZDZIAŁ 2 OBLIGACJE SKARBOWE 39
2.1. OBLIGACJE SKARBOWE 39
2.1.1. Aktywność państwa w zakresie emisji papierów wartościowych 39
2.1.2. Obligacje państwowe w Polsce 43
2.2 CHARAKTERYSTYKA WYBRANYCH OBLIGACJI 46
2.2.1. Obligacje I emisji – 60% 46
2.2.2. Obligacje II emisji – wymienne na akcje prywatyzowanych przedsiębiorstw 46
2.2.3. Obligacje jednoroczne 48
2.2.4. Obligacje nominowane w USD 52
2.2.5. Obligacje konwersyjne 53
2.2.6. Obligacje na wdrożenie umowy z Klubem Londyńskim 54
2.2.7. Obligacje o stałym oprocentowaniu (2-letnie, 5-letnie) 54
2.2.8. Obligacje państwowej pożyczki trzyletniej o zmiennej stopie procentowej 55
2.2.9. Obligacje zagranicznej pożyczki państwowej o terminie wykupu 13 lipca 2000 r. 56
2.2.10. Dwuletnie oszczędnościowe obligacje skarbowe o oprocentowaniu stałym 57
2.2.11. Czteroletnie indeksowane oszczędnościowe obligacje skarbowe o oprocentowaniu stałym 58
2.2.12. Obligacje skarbowe przeznaczone na zamianę zobowiązań Skarbu Państwa w Banku Handlowym w Warszawie S.A. 58
2.2.13. Obligacje skarbowe o oprocentowaniu stałym przeznaczone na zamianę zobowiązań Skarbu Państwa w Narodowym Banku Polskim 59
2.2.14. Obligacje zerokuponowe 60
2.2.15. Obligacje dziesięcioletnie o oprocentowaniu stałym oferowane na rynkach zagranicznych 61
2.2.16. Obligacje skarbowych o oprocentowaniu stałym przeznaczone na zamianę zobowiązań Skarbu Państwa, wynikających z tytułu długów ochrony zdrowia 61

ROZDZIAŁ 3 OCENA DZIAŁALNOŚCI EMISYJNEJ PAŃSTWA. 63
3.1. OBLIGACJE WYEMITOWANE W POLSCE W 1999 I 2000 ROKU W PODZIALE NA RODZAJE 63
2.3.1 Rok 1999 63
Tablica 2 Obligacje wyemitowane w 1999 roku 63
2.3.2 Rok 2000 64
Tablica 2 Obligacje wyemitowane w 2000 roku 65
3.2. AKTYWNOŚĆ PAŃSTWA W ZAKRESIE EMISJI PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. 66

ZAKOŃCZENIE 82
BIBLIOGRAFIA 84

Wstęp

W 1989 roku w Polsce rozpoczęto realizację programu budowy gospodarki rynkowej. Jednym z najważniejszych a zarazem najwcześniejszych etapów było stworzenie prawnych i instytucjonalnych podstaw działalność rynku pieniężnego i kapitałowego, na którym podstawową rolę odgrywa, jak w każdym państwie, rynek skarbowych papierów wartościowych.

Rynek finansowy został reaktywowany po pięćdziesięciu latach przerwy. W okresie międzywojennym w Polsce działało sześć giełd papierów wartościowych oraz  rynek pozagiełdowy, zaś skarbowe papiery wartościowe były dość regularnie emitowane na rynek krajowy i zagraniczny.

Skarbowe papiery wartościowe emitowane na rynek krajowy od 199l roku są przeznaczone na rynek finansowy (tzw. instrumenty aktywne) lub stanowią formę rozliczeń między skarbem państwa a bankami (tzw. instrumenty pasywne). W początkowym okresie transformacji polskiej gospodarki charakteryzującym się bardzo wysokimi stopami inflacji, miały miejsce jednorazowe emisje dwóch nietypowych obligacji aktywnych, mianowicie obligacji 60-procentowej wewnętrznej pożyczki państwowej i obligacji II emisji tzw. zamiennej na akcje prywatyzowanych przedsiębiorstw. Od 1991 roku rozpoczęto regularne emisje instrumentów aktywnych: od połowy wymienionego roku emitowane są bony skarbowe, a od połowy następne roku – krótkoterminowe i średnioterminowe obligacje o oprocentowaniu zmiennym. Od 1994 roku emitowane są średnioterminowe obligacje o oprocentowaniu stałym, od grudnia 1995 roku obligacje dziesięcioletnie o oprocentowaniu zmiennym, zaś od 1999 roku obligacje oszczędnościowe.

Polskie skarbowe papiery wartościowe są również obecne na rynkach zagranicznych.

W 1994 roku pozostały dług Polski wobec banków zrzeszonych w Klubie Londyńskim został zamieniony na obligacje Brady’ego.

W latach 1995-1997, po uzyskaniu przez Polskę odpowiednio wysokich ocen wiarygodności kredytowej wystawionych przez agencje ratingowe o światowym znaczeniu, przeprowadzono cztery emisje polskich euroobligacji o oprocentowaniu stałym.

Celem niniejszej pracy jest omówienie zagadnień związanych z obligacjami ze szczególnym uwzględnieniem obligacji skarbu państwa jako najbardziej rozpowszechnionych. Autor pracy przy doborze zawartości merytorycznej kierował się chęcią przybliżenia czytelnikowi głównych zagadnień związanych z obligacjami, a także ich miejscem pośród innych papierów wartościowych, jak i wskazaniem oraz omówieniem wybranych obligacji skarbowych.

Pierwszy rozdział pracy poświęcony jest w pełni obligacjom jako papierom wartościowym. Zawiera historię obligacji na rynku polskim. Podaje funkcjonujące na polskim rynku definicje, dokonuje klasyfikacji i podziału obligacji według różnych kryteriów, przedstawia zasady emisji i obrotu obligacjami w Polsce, omawia podstawową terminologię związaną z obrotem obligacjami, jak również charakteryzuje rodzaje ryzyka występujące przy inwestowaniu w obligacje.

Rozdział drugi poświęcony jest w pełni obligacjom skarbowym. Wyjaśnia powody, dla których państwo emituje obligacje, zawiera charakterystyki wybranych obligacji skarbowych, jak również nazwy wszystkich obligacji wyemitowanych w dwóch ostatnich latach. Rozdział kończy ocena działalności emisyjnej państwa ze szczegółową tabelą prezentującą zadłużenie krajowe skarbu państwa w układzie podmiotowym wg nominału.