Wstęp 2

Rozdział I. Pojęcie niepełnosprawności i jego znaczenie we współczesnym świecie 4
1. Ogólna charakterystyka niepełnosprawności 4
2. Rodzaje niepełnosprawności 10
3. Osoby niepełnosprawne w społeczeństwie 16
4. Sytuacja niepełnosprawnych w Polsce i innych wybranych państwach 23

Rozdział II. Aktywność zawodowa niepełnosprawnych i bariery ją ograniczające 32
2.1. Aktywność zawodowa formą rehabilitacji 32
2.2. Wpływ pracy na samopoczucie niepełnosprawnych 39
2.3. Rynek pracy a osoby niepełnosprawne w Polsce 45
2.4. Czynniki ograniczające udział osób niepełnosprawnych na rynku pracy 51

Rozdział III. Formy oraz metody wspomagania osób niepełnosprawnych na rynku pracy 57
3.1. Pomoc instytucji rządowych 57
3.2. Działania organizacji i instytucji pozarządowych 64
3.3. Rozwiązania o charakterze prawnym 68
3.4. Skuteczność omawianych form wspomagania niepełnosprawnych na rynku pracy 72

Rozdział IV. Metodologia badań własnych 79
4.1. Cel i przedmiot badań 79
4.2. Problemy i hipotezy badań naukowych 81
4.3. Zmienne i wskaźniki w badaniach 82
4.4. Metody, techniki i narzędzia badawcze 83

Rozdział V. Formy wspomagania niepełnosprawnych na rynku pracy w Częstochowie
5.1. Charakterystyka badanej populacji. 86
5.2. Prezentacja wyników ankiety 92
5.3.Niepełnosprawni na rynku pracy 105
5.4.Plusy i minusy zatrudniania niepełnosprawnych 110
5.5.Polityka społeczna wobec niepełnosprawnych w Częstochowie 112

Zakończenie 110
Bibliografia 112
Spis tabel 118
Spis rysunków 119

Wstęp

Niepełnosprawność jest często nie tylko pewnym stanem, ale także procesem posiadającym swoistą dynamikę postępowania. Postrzegamy go szczególnie, gdy dwie osoby o takim samym stopniu zaawansowania choroby lub dysfunkcji, znacznie różnią się sposobem zachowania w społecznym funkcjonowaniu. Uważają, iż mają zróżnicowane możliwości podejmowania rozmaitych zadań i ról związanych z życiem zawodowo-edukacyjnym, rodzinnym, w codziennych kontaktach oraz relacjach z innymi ludźmi w wypełnianiu czasu wolnego. [1]

Termin „osoba niepełnosprawna: funkcjonuje od niedawna. Dotychczasowe pojęcia określające niepełnosprawnych to: ułomny, niedołężny, upośledzony, inwalida, kaleka, czy jednostka odchylona od normy. Według Deklaracji Praw Osób Niepełnosprawnych pojęcie osoba niepełnosprawna określa człowieka, który nie może samodzielnie, częściowo lub całkowicie zapewnić sobie możliwości normalnego życia indywidualnego lub społecznego na skutek wrodzonego bądź nabytego upośledzenia sprawności fizycznych czy psychicznych. Inaczej mówiąc niepełnosprawność oznacza taki stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy, który powoduje trwałe lub okresowe utrudnienie, ograniczenie bądź uniemożliwienie samodzielnej egzystencji.[2]

Współczesny społeczny model niepełnosprawności odchodzi od tradycyjnego rozumienia niepełnosprawności jako osobistego problemu pojedynczego człowieka. Nie zaprzeczając konieczności indywidualnego i podmiotowego traktowania każdej niepełnosprawnej osoby i podejmowania działań rehabilitacyjnych, wspierających ja w likwidowaniu skutków uszkodzenia i dążenia do jak najpełniejszego wykorzystania jej ;życiowych możliwości, osadza te działania w realiach otoczenia społecznego, w której przyszło osobie niepełnosprawnej żyć i funkcjonować.

Niepełnosprawność traktowana jest wiec obecnie w dwóch wymiarach indywidualnym i społecznym, jako problem dotykający szerokie wspólnoty ludzi, przy czym zdecydowanie silniejszy akcent kładzie się na wymiar społeczny, w którym podkreśla się równość praw osób niepełnosprawnych do satysfakcjonującego życia w społeczeństwie. Niepodważalny jest fakt, że ludzie niepełnosprawni doświadczają w swoim życiu rozmaitych utrudnień i ograniczeń, spowodowanych własną dysfunkcją.[3]

Wiele z tych utrudnień ma swoje źródła w traktowaniu jeszcze do niedawna tych osób jako marginesu społeczeństwa i stwarzaniu im możliwości życia i funkcjonowania jedynie w wydzielonych fizycznie i architektonicznie strefach, obejmujących głównie instytucje opieki zdrowotnej i społecznej oraz szkolnictwa specjalnego. [4] Rzadko brano pod uwagę możliwość podjęcia przez osoby niepełnosprawne normalnego, pełnego życia w społeczeństwie i świecie ludzi sprawnych, stad przy konstruowaniu tego świata rzadkością było uwzględnianie potrzeb ludzi niepełnosprawnych. Te osoby niepełnosprawne, które podejmowały dojrzałe, normalne życie, zdane były zazwyczaj na siebie i pomoc osób najbliższych.

[1] E. Aronson,  Człowiek – istota społeczna, PWN. Warszawa 1998, s.96.

[2] E. Aronson, ., T. D. Wilson, R.M. Akert, Psychologia społeczna. Serce i umysł.  Wydawnictwo Zysk ,Poznań 1997, s.154.

[3] D.T Kenrick, S.L.Neuberg,,  R.B. Cialdini, Psychologia społeczna. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Gdańsk 2002, s.122.

[4] Tamże, s.123-124.