Wstęp 2
Rozdział 1. Nieprawidłowe postawy rodzicielskie 4
1. Rodzina jako podstawowe środowisko wychowawcze i kulturowe. Definicja rodziny 4
1.1. Nieprawidłowe postawy rodzicielskie 11
2. Znaczenie postaw rodzicielskich. Definicja i typologia postaw rodzicielskich 13
2.1. Postawy rodzicielskie prawidłowe – krótka charakterystyka 13
2.2. Źródła postaw rodzicielskich 14
2.3. Podsumowanie 14
3. Systemy wychowania i opieki nad dzieckiem w rodzinie 16
4. Zapobieganie lęku – jako terapia, usuwanie go 27
5. Terapeutyzacja dziecka które odczuwa lęk 29
Rozdział 2. Lęk u dzieci w wieku szkolnym 30
1. Definicja lęku 30
2. Rodzaje i odmiany lęku 32
3. Rodzinne i podmiotowe uwarunkowania lęku dziecka 35
4. Wpływ właściwości psychicznych rodziców na rozwój lęku u dziecka 40
5. Wpływ postaw rodzicielskich na lęk 46
6. Wpływ kary na rozwój lęku u dzieci 47
7. Związek lękliwości z nieśmiałością 48
Rozdział 3. Analiza problemu w świetle badań własnych 51
1. Cel i problem badawczy oraz hipotezy 51
2. Metody narzędzia badań 56
3. Teren, organizacja i czas badań 59
4. Omówienie wyników badań 60
5. Wnioski z badań 71
Zakończenie 75
Bibliografia 78
Spis tabel 81
Spis wykresów 82
ANEKS 83
Wstęp
Gdy stajemy się rodzicami i zaczynamy najważniejszą pracę naszego życia. Współcześni rodzice są w trudnej sytuacji. Świat zewnętrzny i rozwój ekonomiczny wymuszają na nich ogromne zaangażowanie zawodowe. Dziadkowie do pomocy przy dzieciach są „dobrem deficytowym”. Praca, konkurencja, stres, pośpiech, obowiązki domowe i wiele komplikacji, jak chociażby coraz powszechniejsze rozwody czy bezrobocie, powodują, że rodzicom brak czasu i energii, by zajmować się dziećmi. Skutkiem tego jest niezaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci i ich samotność, co doprowadza do powstania lęku u dzieci. Zabiegani rodzice poganiają swe dzieci, przeciążają je zajęciami, nieustannie krytykują i porównują z innymi dziećmi (zawsze lepszymi od własnych), są coraz bardziej niecierpliwi, a nawet brutalni. W kontaktach rodzinnych zanikają normy grzecznościowe, rozluźniają się więzi, brakuje świadomego nauczania wartości. Jednocześnie, co jest pochodną brak czasu, psychologicznej niewiedzy i niedoceniania zagrożeń ze strony współczesnej kultury, rodzice nie chronią dzieci przed złymi wpływami i pozwalają im na wiele szkodliwych zachowań: na nadmierne oglądanie programów telewizyjnych (często nieodpowiednich dla dzieci), nadmierne i niewłaściwe korzystanie z komputera i Internetu, spędzanie czasu na niekontrolowanych zajęciach. Sami kupują im gry komputerowe uczące zabijania i pogardy dla innych, lekceważą sygnały, które powinny alarmować – na przykład zachowania, które mogą świadczyć o uzależnieniu dziecka od narkotyków, czy posiadanie przez młodą dziewczynę pieniędzy, kosmetyków i ubrań, które mogą pochodzić od „sponsora”.
Celem pracy jest zaprezentowanie wpływu postaw rodzicielskich na występowanie lęku u dzieci w wieku szkolnym.
Praca składa się ze wstępu, trzech rozdziałów i zakończenia.
W pierwszym rozdziale opisane są nieprawidłowe postawy rodzicielskie, a więc: rodzina jako podstawowe środowisko wychowawcze i kulturowe, definicja rodziny, nieprawidłowe postawy rodzicielskie, znaczenie postaw rodzicielskich, definicja i typologia postaw rodzicielskich, postawy rodzicielskie prawidłowe, źródła postaw rodzicielskich, systemy wychowania i opieki nad dzieckiem w rodzinie, zapobieganie lęku – jako terapia, usuwanie go, oraz terapełtyzacja dziecka które odczuwa lęk.
W drugim rozdziale przedstawione jest zagadnienie lęku u dzieci w wieku szkolnym, a więc: definicja lęku, rodzaje i odmiany lęku, rodzinne i podmiotowe uwarunkowania lęku dziecka, wpływ właściwości psychicznych rodziców na rozwój lęku u dziecka, wpływ postaw rodzicielskich na lęk, wpływ kary na rozwój leku u dzieci oraz związek lękliwości z nieśmiałością.
W trzecim rozdziale dokonana jest analiza problemu w świetle badań własnych, a więc: cel i problem badawczy, metody narzędzia badań, teren i czas badań, omówienie wyników badań oraz wnioski z badań.
Praca napisana została w oparciu o dostępną literaturę przedmiotu, artykuły z czasopism, źródła internetowe oraz badania własne.
Większość rodziców zna swe zadania w zakresie opieki i należycie się z nich wywiązuje. Ta część rodzicielskich obowiązków bywa zaniedbywana jedynie w rodzinach dysfunkcyjnych lub przechodzących głęboki kryzys, wywołany na przykład utratą pracy czy chorobą. Gorzej bywa z zasilaniem emocjonalnym i wychowaniem. Rodzicielskie zaniedbania nie są tu przypisane wyłącznie do rodzin patologicznych lub niewydolnych. Równie często w domach zamożnych, gdzie rodzice są wykształceni, mają dobrą pracę i robią błyskotliwe kariery, dzieci cierpią na anemię emocjonalną i nie otrzymują żadnych życiowych wskazań. Wielu rodziców nie zdaje sobie nawet sprawy, że krzywdzi swe dzieci.
Proste i jasne reguły w wychowaniu oraz konsekwentne przestrzeganie ograniczeń, dają dziecku poczucie ładu i bezpieczeństwa. Ograniczenia, które nakładają na dziecko rodzice i wychowawcy, przygotowują je do samodyscypliny oraz szacunku dla norm społecznych i prawa. Gdy dyscyplina jest mądra, cierpliwa i sprawiedliwa, nawet małe dziecko zrozumie, że jest ona szczególnym wyrazem miłości i troski. Dziecko, którego nie uczymy, jak należy postępować, i które nigdy lub prawie nigdy nie słyszy od rodziców słowa „nie”, będzie narażone na ciągle konflikty z otoczeniem i stanie się z tego powodu zestresowane i nieszczęśliwe. Co więcej — dziecko wychowywane bez reguł i granic, „bezstresowo”, postrzega swoich rodziców nie jako kochających, ale obojętnych. Utwierdza się w przekonaniu, że skoro rodzice pozwalają mu na wszystko, to znaczy, że im na nim nie zależy.