Wstęp 1

Rozdział 1. Integracja gospodarki polskiej z rynkiem europejskim. 3
1.1. Standardy jakościowe obowiązujące w krajach Unii Europejskiej. 4
1.2. Program zmian restrukturyzacyjnych wsi. 7
1.2.1. Przygotowanie i wdrożenie spójnego programu polityki rozwoju wsi i rolnictwa wkomponowanego w program polityki strukturalnej państwa. 8
1.2.2. Ustanowienie na przyszłych zewnętrznych granicach Unii Europejskiej ochrony fitosanitarnej i weterynaryjnej spełniającej standardy unijne. 9
1.2.3. Dostosowanie gospodarki mleczarskiej i mięsnej do standardów Unii Europejskiej. 10
1.3. Strategie rozwoju rolnictwa  z przemysłem przetwórczym 11
1.4. Dzierżawa ziemi i jej rola w krajach Unii Europejskiej i w Polsce. 13
1.4.1. Zmiany w strukturze obszarowej gospodarstw w krajach Unii Europejskiej i w Polsce. 15
1.4.2. Rola dzierżaw w użytkowaniu gruntów w krajach UE i w Polsce. 17

Rozdział 2. Problemy ekologiczne związane z restrukturyzacją i prywatyzacją rolnictwa w Polsce. 20
2.1. Działania na rzecz ochrony środowiska. 21
2.2. Ochrona przyrody a proces restrukturyzacji rolnictwa. 22
2.3. Wybrane przykłady ochrony środowiska naturalnego w krajach Unii Europejskiej. 23
2.4. Polityka ekologiczna rozwoju polskiego rolnictwa. 24
2.5. Dokumenty prawne wspierające inwestycje służące ochronie środowiska. 25

Rozdział 3. Europejskie programy pomocowe. 28
3.1. Definicja pomocy zagranicznej. 28
3.1.1. Motywy dawcy pomocy. 29
3.1.2. Motywy biorcy pomocy. 30
3.2. Klasyfikacja pomocy zagranicznej 31
3.3. Program bezzwrotnej pomocy finansowej Unii Europejskiej dla państw Europy Środkowej. 35
3.4. Polityka strukturalna. 39
3.5. Fundusze strukturalne. 41
3.5.1. Historia funduszy strukturalnych. 42
3.5.2. Zadania funduszy strukturalnych. 43
3.6. Fundusz spójności. 44
3.6.1. Historia powstania Funduszu Spójności. 45
3.6.2. Funkcjonowanie Funduszu Spójności. 45
3.7. Fundusze przedakcesyjne. 46
3.7.1. SAPARD 47
3.7.2. PHARE 58
3.7.3. ISPA 61
3.7.4. PAOW 63
3.7.5. Inne programy 72

Rozdział 4. Rola funduszy pomocowych w aktywizacji obszarów wiejskich i rolnictwa. 76

Zakończenie 99
Bibliografia 101

Wstęp

Perspektywa integracji Polski z Unią Europejską to temat, którym żywo interesuje się cała Polska. Każdy stara się wyrobić swój własny pogląd, dostrzec rysujące się szanse i przeciwdziałać potencjalnym zagrożeniom. Nie należy takim postawom się dziwić. Polacy myślą o większym dostępie do dzieł kultury, o większej wymianie międzynarodowej, liczą, że „nowe” powinno przynieść także większy udział w korzystaniu z dóbr materialnych, większe zadowolenie z pracy. Czy tak będzie? – nie wiadomo. Zapewne będą tacy, którzy na przyłączeniu się Polski do Unii Europejskiej dużo zyskają, podczas gdy będą i tacy, którzy mogą dużo stracić. Rolą świata nauki, ekonomistów, pracowników różnych instytucji i firm jest przeanalizowanie możliwych scenariuszy i wskazanie takich dróg postępowania, które prowadzić będą do osiągania jak najwyższych korzyści, oraz tego w jaki sposób do tej integracji należy się przygotować. Dlatego postanowiłam napisać pracę na ten temat. Postaram się odpowiedzieć na pytania dotyczące integracji z Unią Europejską, strategii rozwoju polskiego rolnictwa, ogólnie scharakteryzować fundusze pomocowe dla Polski, a także rozwiać wątpliwości dotyczące zagadnienia – czy wstąpienie do Unii będzie korzystne dla polskiego rolnictwa.

Polskie rolnictwo stoi u progu XXI wieku przed rozwiązaniem wielu bardzo ważnych problemów. Ponadto stoją przed nim wyzwania decydujące o możli­wościach jego rozwoju. Można do nich zaliczyć: globalizację gospodarki świa­towej, liberalizację handlu światowego, i powstawanie regionalnych struktur gospodarczych (UE, EFTA, CEFTA, NAFTA, itp.), integrację europejską, wyjście Polski z zapaści cywilizacyjnej, spowodowanej długim okresem funkcjonowania nieefektywnej gospodarki centralnie sterowanej, przebudowa struktur gospodar­czych Polski w celu ich przystosowania do wymogów gospodarki rynkowej i sprostanie konkurencyjności gospodarki światowej.

Wymienione wyżej okoliczności oraz transformacja ustroju społeczno-ekonomicznego w Polsce, która dokonała się u progu lat dziewięćdziesiątych prze­mawiają za opracowaniem strategii rozwoju polskiego rolnictwa, w której z jednej strony zostaną uwzględnione uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne jego rozwoju, w tym bariery jego rozwoju, a z drugiej zostaną określone priorytety i cele rozwoju, a także kierunki polityki rolnej.

Warunki dla rozszerzania współpracy ekonomicznej między Polską i Unią Europejską powstały po podpisaniu 16 grudnia 1991 r. Układu Europejskiego, który dostarczył licznych bodźców do integracji z Unią Europejską. Założone zostały w tym czasie podstawy dla szerszego rozwoju wymiany handlowej, współpracy produkcyjnej i kapitałowej, transferu techniki i technologii, pomocy w przygotowywaniu kadr pracowniczych niezbędnych dla tworzącej się gospo­darki rynkowej. Ważne znaczenie miał również dostęp do nowych metod orga­nizacji i zarządzania a także marketingu.

Układ Europejski pozwolił na szersze zaangażowanie się krajów Unii Europejskiej w dokonujących się w Polsce i w innych krajach Europy Środkowej i Wschodniej procesach transformacji ustrojowej. Otwarcie rynków i pomoc fi­nansowa przyspieszały zmiany i dostosowania Polski do Unii także w sferze rolnictwa. Istotne znaczenie miała adaptacja systemów prawnych i tworzących się instytucji rynkowych do jednolitego rynku wewnętrznego oraz budowanej po Traktacie z Maastricht Unii Ekonomicznej i Walutowej z jednolitą walutą ECU-EURO, która jest już wprowadzona od 1999 roku.