Wstęp 1

1. Historia giełdy. 3
1.1 Geneza giełdy światowej 3
1.2. Najważniejsze giełdy na świecie. 15
1.3 Początki polskiej giełdy. 23

2. Podstawy prawne działalności giełd pieniężnych w Polsce w okresie międzywojennym 29
2.1 Podstawy prawne i ustawodawstwo związane z giełdami w Rzeczpospolitej. 29
2.2 Status giełdy w Polsce w latach 1918-1939. 33
2.3 Władze giełdy 37
2.4 Ustawodawstwo dotyczące maklerów giełdowych w II RP. 42

3. Działalność giełd pieniężnych w II Rzeczpospolitej 54
3.1 Giełda Warszawska i Komitet Giełdowy w początkach II Rzeczpospolitej 54
3.2 Reforma giełdowa 59
3.3 Giełda pieniężna po reformie giełdowej 63
3.4 Rada giełdowa po reformie giełdowej 74

4. Rola giełdy pieniężnej w gospodarce Rzeczpospolitej Polski w latach 1918-1939. 78
4.1 Wpływ giełdy pieniężnej na wydarzenia gospodarcze w kraju w przykładowym okresie Polski międzywojennej 78
4.2 Działalność giełdy na rynku obligacji skarbu państwa 86
4.3 Podsumowanie prac giełdy w okresie międzywojennym 99

Zakończenie 104
Bibliografia 106

Wstęp

W okresie II Rzeczpospolitej, czyli w okresie od 1918 do 1939 roku w Polsce działały zarówno giełdy pieniężne jak i towarowe[1]. Pierwsze z nich podlegały nadzorowi ministra skarbu, który wydawał pozwolenia na ich otwarcie w porozumieniu z ministerstwem przemysłu z handlu. Z kolei giełdy towarowe nadzorowane były przez ministra przemysłu i handlu, który wydawał pozwolenia na ich otwarcie w porozumieniu z Ministrem Skarbu. Jak więc widać organizacja giełd w Polsce międzywojennej była dość jasna i nie stwarzała żadnych problemów związanych z tą tematyką.

Głównym celem niniejszej pracy jest przedstawienie giełd działających w omawianym okresie w Polsce. Nie możliwym jest jednak przedstawienie tego problemu w oderwaniu od innych instytucji z giełdą związanymi. I tak w pracy sporo miejsca poświecone zostało na omówienie giełd jako takich, podstawowych instytucji powiązanych z giełdami jak i konkretnymi giełdami działającymi w tym czasie. Przedmiotem rozważań jest wiele elementów składających się na całość zagadnienia i tak wiele miejsca przeznaczono na wyjaśnienie wpływów polskiej giełdy okresu międzywojennego na ówczesną gospodarkę. Dokonane to zostało poprzez analizę takich kwestii, które stawiają takie pytania jak chociażby: czy spotkanie się popytu i podaży na długoterminowe kapitały było możliwe jedynie dlatego, że istniała giełda bądź też czy ówczesna gospodarka mogła finansować się bez giełdy?

Rozwiązaniu tych właśnie kwestii ma służyć ta praca. Tak więc głównym celem pracy jest przedstawienie giełd pieniężnych w okresie II Rzeczpospolitej, w odniesieniu do ówczesnej sytuacji gospodarczej państwa.

Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym z nich przedstawione zostały początki giełd w Polsce jak i na świecie. Opisane zostały tu także najważniejsze giełdy na świecie i ich dzieje. Na końcu pierwszego rozdziału omówione zostały początki polskiej giełdy.

Drugi rozdział został potraktowany z punktu widzenia prawa polskiego. I dlatego poświęcony został on podstawom prawnym działalności giełd w Polsce w okresie międzywojennym. Ze szczególnym uwzględnieniem w oparciu o materiały źródłowe dostępne w archiwum sejmowym przedstawione zostały wszystkie ustawy. Właśnie wobec tych danych przedstawiony został status giełdy oraz jej władze. Poza ustawodawstwem dotyczącym giełdy omówione  zostało także ustawodawstwo dotyczące maklerów giełdowych.

Rozdział trzeci przedstawia działalność giełd pieniężnych w okresie 1918-1939. Omówione tutaj szczegółowo zostały wszystkie etapy kształtowania rynku giełdowego w Polsce w okresie międzywojennym. I tak przedstawiona została Giełda Warszawska i Komitet Giełdowy w początkach II Rzeczpospolitej. Koleje losów giełdy były  takie, ze szybko została opracowana reforma giełdowa, która w znacznej mierze zmieniła oblicze giełdy. Właśnie ta reforma została także w tym rozdziale szczegółowa opisana. Następnie przedstawiona została sytuacja po samej reformie giełdowej i jak wyglądała Giełda Pieniężna i Rada Giełdowa.

W rozdziale czwartym przedstawiona została rola giełdy pieniężnej w gospodarce Rzeczpospolitej Polskiej w latach 1918-1939. Oceniony został wpływ giełdy pieniężnej na wydarzenia gospodarcze w kraju. Szczegółowo dokonane zostało przedstawienie działalności giełdy na rynku  obligacji skarbu państwa. Zakończenie rozdziału wieńczy podsumowanie działalności giełdy w Polsce w okresie międzywojennym.

W pracy wykorzystano dostępną literaturę przedmiotu uzupełnioną we wszelkie dostępne materiały źródłowe. I tak dokładnie przeanalizowano ustawy sejmowe dotyczące giełd z okresu międzywojennego jak i źródła poboczne, tj. dokumenty wystawiane sporadycznie. Literatura została przejrzana bardzo dokładnie ze szczególnym uwzględnieniem opracowań także z początku XX wieku, dzięki czemu praca tworzy zwarty obraz poruszanego problemu.

[1] Bliźniak D., Gontarski L., Giełda towarowa, Warszawa : Fundacja na Rzecz Giełdy Zbożowo-Paszowej : 1997, s.14.