Wstęp 3

Rozdział 1. Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego 5
1.1. Istota i cele działalności samorządu gminnego 5
1.2. Zakres zadań 8
1.3. Samodzielność finansowa gminy 17
1.4. Ograniczenia samodzielności gminy 23

Rozdział 2. Finansowe podstawy działalności gminy 26
2.1. Źródła dochodów gmin 26
2.2. Pojęcie budżetu i jego funkcje 28
2.3. Równowaga budżetowa 37
2.3.1. Zasada równowagi budżetowej 38
2.4. Pokrycie deficytu budżetowego – rozdysponowanie nadwyżki 39
2.5. Kontrola i nadzór nad gospodarką finansową gminy 43

Rozdział 3. Zarządzanie płynnością w gminie Stare Babice 50
3.1. Istota płynności 50
3.2. Mechanizmy regulowania płynności 54
3.3. Charakterystyka gminy 55
3.3.1. Sytuacja finansowa gminy 57
3.3.2. Kredyty (terminy, raty, procenty) 72
3.3.3. Ocena płynności badanej gminy 76

Zakończenie 78
Literatura 80
Spis tabel i rysunków 83

Wstęp

Samorząd terytorialny zaspokaja zbiorowe potrzeby mieszkańców poprzez realizację zadań publicznych, które mogą być zadaniami własnymi lub zleconymi na podstawie ustawy lub porozumienia z administracją rządową. Fundamentem wykonywania zadań publicznych jest posiadanie własnego mienia, finansów i administracji. Czynniki te można traktować jako swoiste instrumenty realizacji celów i podporządkowanych im zadań społeczno-gospodarczych. Racje efektywności ekonomicznej, które dotyczą również obszaru samorządu teryto­rialnego nakazują, aby majątkiem, finansami i administracją, jego władze zarządzały w sposób racjonalny, w szeroko i dobrze pojętym interesie reprezentowanych wspólnot samorządowych. Istnieje wiele przesłanek politycznych, społecznych i ekonomicznych uzasadniających konieczność wyodręb­nienia struktury samorządu terytorialnego, który może stać się „tańszą” formą sprawowania władzy publicznej oraz realizacji zadań publicznych wykonywanych dotychczas przez administrację rządową.

Jednostki samorządu terytorialnego podobnie jak inne podmioty, aby sprawnie funkcjonować muszą się rozwijać. Roz­wój ten w szczególności przejawia się w tworzeniu, ulepszaniu i roz­budowie infrastruktury komunalnej (dróg, wodociągów itp.) czy społecznej (szkół, stadionów, ośrodków zdrowia).

Polskie samorzą­dy nadrabiając opóźnienia poprzednich dziesięcioleci, od początku lat 90. skierowały znaczny wysiłek na kwestie infrastrukturalne. By­ły lata, gdy nawet 30% ich wydatków stanowiły wydatki inwestycyj­ne. Jednak nadal braki w lokalnej infrastrukturze są ogromne, stąd należy szukać sposobów szybszego i efektywniejszego ich uzupełnia­nia, na co nie wystarczają własne środki samorządów. Niniejsza praca prezentuje zewnętrzne metody finansowania samorządo­wych inwestycji, którymi są dotacje, podejmowanie współpracy
z podmiotami prywatnymi oraz środki zwrotne oraz metody ich analizy.

Właściwe wykorzystanie zewnętrznych źródeł finansowych wymaga zrozumienia pro­blemów i korzyści, jakie są związane z każdym z nich. Konieczna jest również znajomość przepisów prawa regulujących dostęp do tych ze­wnętrznych środków. Przede wszystkim jednak, uzyskanie dotacji, kredytu czy wykorzystanie współpracy z partnerem prywatnym ma być podporządkowane strategii rozwoju jednostki samorządu tery­torialnego. Wszystkie te elementy, będące elementami budżetu jednostki samorządu terytorialnego zostały opisane w kolejnych rozdziałach pracy. Dodatkowo, na przykładzie gminy Stare Babice pokazano jak samorząd gminny korzystał z zewnętrznych źródeł w finansowaniu swoich inwestycji.

Pracę przygotowano na postawie literatury przedmiotu, obowiązujących aktów prawnych oraz praktyki zawodowej.