WSTĘP 2
ROZDZIAŁ I. Początki idei zjednoczeniowej dzisiejszej Unii Europejskiej 4
1.1. Stymulatory integracji po II wojnie światowej 4
1.2. Idea wspólnoty na przełomie lat 40. i 50. XX w. 8
1.3. Instytucjonalizacja procesów zjednoczeniowych 13
1.3.1. Wspólnota polityczna 13
1.3.2. Unia trzech filarów 20
ROZDZIAŁ II. Proces zjednoczenia Niemiec – implikacje dla Polski i państw Unii Europejskiej 29
2.1. Europejski proces integracyjny a zjednoczenie Niemiec 29
2.2. Środki finansowe Unii Europejskiej dla Niemiec Wschodnich 39
2.3. Wybrane wnioski dla Polski 43
2.4. Współpraca gospodarcza Niemiec z krajami wschodniego rozszerzenia UE 46
ROZDZIAŁ III. Czynniki determinujące obecną pozycję Niemiec w Unii Europejskiej 48
3.1. Okoliczności historyczno-polityczne 48
3.2. Założenia i ewolucja polityki europejskiej Niemiec 54
3.3. Determinanty instytucjonalne i socjologiczno-kulturowe 61
3.4. Czynniki ekonomiczne 63
3.5. Miejsce Niemiec w instytucjach UE 65
3.6. Niemcy a obecne procesy integracyjne – podsumowanie 67
ZAKOŃCZENIE 70
BIBLIOGRAFIA 72
SPIS TABEL I RYSUNKÓW 76
WSTĘP
Druga połowa dwudziestego wieku była okresem obfitującym w niezwykle interesujące wydarzenia w gospodarce światowej. Do najistotniejszych, a zarazem bardzo charakterystycznych dla lat powojennych, należy zaliczyć proces regionalnej integracji w ramach Unii Europejskiej. Jest to zarazem rzadki przykład skutecznej realizacji koncepcji teoretycznych w praktyce międzynarodowych stosunków gospodarczych.
Od pewnego czasu, tzn. od początku lat dziewięćdziesiątych, zaznacza się w Polsce potrzeba szerszych badań nad integracją europejską. Od tego bowiem momentu celem rządu polskiego stało się członkostwo naszego kraju we Wspólnotach Europejskich, a w czerwcu 1993 r. Rada Europejska na posiedzeniu w Kopenhadze określiła kryteria, od których spełnienia będzie uzależnione przystąpienie krajów Europy Środkowej i Wschodniej do Wspólnot. Można było zatem przypuszczać, że Polska stanie się w ciągu najbliższych kilku czy kilkunastu lat członkiem ugrupowania. Wspomnianą potrzebę prowadzenia rozległych badań potwierdziło dobitnie podjęcie przez Polskę rokowań akcesyjnych w marcu 1998 r., a następnie przystąpienie do Wspólnot w maju 2004 r.
Dogłębne poznanie funkcjonowania integracji europejskiej wymaga również przeanalizowania roli poszczególnych krajów członkowskich Wspólnot w jej rozwoju. Zbadanie tej ostatniej kwestii jest ważne tak ze względów praktycznych, jak i ogólno-poznawczych. Dla zapewnienia jak największej efektywności działań Polski na forum Unii politycy winni dysponować wiedzą na temat polityk europejskich innych państw członkowskich, a tej dostarczają także badania na temat ich wpływu w przeszłości na rozwój integracji ekonomicznej we Wspólnotach.
Celem niniejszej pracy jest ukazanie wpływu Niemiec na przyśpieszenie procesów integracyjnych Europy.
Praca składa się z trzech rozdziałów.
W rozdziale pierwszym przybliżono początki idei zjednoczeniowej dzisiejszej Unii Europejskiej. Rozważania rozpoczęto od przedstawienia stymulatorów integracji po II wojnie światowej oraz idei wspólnoty na przełomie lat 40. i 50. XX w. Następnie omówiono instytucjonalizację procesów zjednoczeniowych, wyszczególniając takie zagadnienia jak Wspólnota polityczna oraz Unia trzech filarów.
W rozdziale drugim ukazano proces zjednoczenia Niemiec – implikacje dla Polski i państw Unii Europejskiej. Na wstępie zaprezentowano europejski proces integracyjny a zjednoczenie Niemiec oraz środki finansowe Unii Europejskiej dla Niemiec Wschodnich. W dalszej części rozdziału przedstawiono wybrane wnioski dla Polski oraz ukazano współpracę gospodarczą Niemiec z krajami wschodniego rozszerzenia UE.
W rozdziale trzecim omówiono czynniki determinujące obecną pozycję Niemiec w Unii Europejskiej za pomocą takich zagadnień jak okoliczności historyczno-polityczne, założenia i ewolucja polityki europejskiej Niemiec, determinanty instytucjonalne i socjologiczno-kulturowe, czynniki ekonomiczne, miejsce Niemiec w instytucjach UE. Pod koniec rozdziału zaprezentowano podsumowanie niniejszego rozdziału przedstawiając Niemcy a obecne procesy integracyjne.
Praca została napisana w oparciu o dostępną literaturę fachową, raporty i artykuły zamieszczone w prasie i w Internecie oraz w oparciu o aktualne akty normatywne i prawne.