WSTĘP 3
ROZDZIAŁ 1. ZASOBY MAJĄTKOWE PRZEDSIĘBIORSTWA 5
1.1. Podstawowa klasyfikacja aktywów 5
1.2. Trwałe aktywa operacyjne 15
1.3. Trwałe aktywa inwestycyjne 19
ROZDZIAŁ 2. CHARAKTERYSTYKA WARTOŚCI NIEMATERIALNYCH I PRAWNYCH 23
2.1. Podstawowe cechy i rodzaje 23
2.2. Zasady wyceny 32
2.3. Zasady ewidencji 35
2.4. Sprawozdawcze ujęcie wartości niematerialnych i prawnych 49
ROZDZIAŁ 3. WYBRANE RODZAJE WARTOŚCI NIEMATERIALNYCH
I PRAWNYCH 61
3.1. Franszyza 61
3.2. Wartość firmy 69
3.3. Koncesje 72
ZAKOŃCZENIE 76
BIBLIOGRAFIA 78
SPIS RYSUNKÓW 82
SPIS SCHEMATÓW 83
SPIS TABEL 84
WSTĘP
Kapitał jest jedną z najbardziej podstawowych kategorii ekonomicznych gospodarki rynkowej. Jest on ważnym czynnikiem kształtującym potencjał przedsiębiorstwa i „nośnikiem” możliwości sprawnego (efektywnego) działania. Mimo bilansowej równoległości między kapitałem i majątkiem (kapitał jest zawsze równy majątkowi i na odwrót), kapitał i majątek spełniają w przedsiębiorstwie oddzielne role i to przemawia za tym, aby mimo ich jedności traktować je oddzielnie. Kapitał to ucieleśniony w przedsiębiorstwie wkład wartości, który umożliwia zaopatrzenie się w majątek i uruchomienie działalności. Majątek natomiast jest formą materializacji kapitału. Mówiąc o majątku ma się na myśli wartości i rzeczy konkretne, środki produkcji, a więc maszyny, urządzenia, surowce, materiały, budynki itp. Warto podkreślić, że majątek dzieli się na majątek trwały oraz majątek obrotowy. Posiadanie majątku trwałego umożliwiającego wytwarzanie produktów i usług jest niezbędnym czynnikiem procesów wytwórczych. W literaturze ekonomicznej określa się je jako środki pracy, których podstawowym elementem są środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne.
Najogólniej można powiedzieć, że wartości niematerialne i prawne to nabyte przez jednostkę prawa majątkowe zaliczane do aktywów trwałych nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywalnym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby jednostki. Z ujmowaniem wartości niematerialnych i prawnych w księgach rachunkowych wiążę się wiele problemów. Aby prawidłowo ujmować wartości niematerialne i prawne w księgach rachunkowych, należy znać zasady ich wyceny i ewidencji, w związku z czym celem niniejszej pracy było ukazanie istoty i zasad ujmowania wartości niematerialnych i prawnych w księgach rachunkowych.
Praca składa się z trzech rozdziałów.
W rozdziale pierwszym ukazano zasoby majątkowe przedsiębiorstwa. Ponieważ wartości niematerialne i prawne są składnikiem aktywów trwałych, na wstępie rozdziału dokonano podstawowej klasyfikacji aktywów ze szczególnym omówieniem trwałych aktywów operacyjnych i trwałych aktywów inwestycyjnych.
Po ukazaniu podstawowych zasobów majątkowych przedsiębiorstwa i wskazaniu miejsca wartości niematerialnych i prawnych w aktywach przedsiębiorstwa, w rozdziale drugim dokonano ogólnej charakterystyki wartości niematerialnych i prawnych. Prezentację rozpoczęto od omówienia podstawowych cech i rodzajów wartości niematerialnych i prawnych. Następnie przedstawiono zasady wyceny wartości niematerialnych i prawnych ze szczególnym uwzględnieniem wyceny wartości niematerialnych i prawnych na dzień wprowadzenia do ksiąg rachunkowych, wyceny wartości niematerialnych i prawnych na dzień bilansowy oraz odpisów aktualizujących wartość wartości niematerialnych i prawnych. W dalszej części rozdziału drugiego przedstawiono zasady ewidencji wartości niematerialnych i prawnych oraz sprawozdawcze ujęcie wartości niematerialnych i prawnych.
W rozdziale trzecim ukazano wybrane rodzaje wartości niematerialnych i prawnych oraz omówiono zasady ich ewidencji. Uwagę skupiono na omówieniu franszyzy (franchasingu), wartości firmy (goodwill / badwill) oraz koncesji.
Wszelkie rozważania, analizy i badania przeprowadzone w niniejszej pracy opierały się o dostępną literaturę przedmiotu, aktualne akty prawne i normatywne, artykuły z pism fachowych oraz raporty zamieszczone w Internecie.