Wstęp 2

Rozdział I. Rodzina i jej znaczenie w życiu dziecka 4
1.1. Pojęcie i rola rodziny 4
1.2. Wyznaczniki prawidłowego rozwoju dziecka 14
1.3. Znaczenie wychowania w życiu dziecka w młodszym wieku szkolnym 21
1.4. Miłość rodzicielska i jej wpływ na zachowanie dziecka 23

Rozdział II. Rola rodziny w odrabianiu prac domowych 27
2.1. Praca domowa – zakres i charakterystyka pojęcia 27
2.2. Zniechęceni uczniowie – przywrócenie motywacji do nauki 29
2.3. Zachęty zewnętrzne 34
2.3.1. Motywacyjne znaczenie wartości 34
2.3.2. Nagrody w powszechnym mniemaniu 35
2.3.3. Korzystanie ze źródeł motywacji zewnętrznej 37
2.3.4. Nagradzanie uczniów za dobre wyniki 39
2.4. Nawiązywanie do motywacji wewnętrznej uczniów 41
2.5. Niewłaściwe oddziaływanie rodziny na stosunki ucznia do prac domowych 44

Rozdział III. Metodologia badań własnych 47
3.1. Charakterystyka badań pedagogicznych 47
3.2. Przedmiot i cel badań 57
3.3. Problemy i hipotezy badawcze 58
3.4. Zmienne i ich wskaźniki 61
3.5. Metody, techniki i narzędzia badawcze 64
3.6. Charakterystyka badanej zbiorowości 65
Rozdział IV. Wyniki badań 68
4.1. Wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów 68
4.2. Podsumowanie i wnioski końcowe 75

Zakończenie 78
Bibliografia 82
Spis rysunków i wykresów 85
Załącznik – Kwestionariusz ankiety 86

Wstęp

Nauka szkolna jest przyjemna i pasjonująca, jeżeli tylko program jest dobrze dopasowany do zainteresowań i zdolności, a nauczyciel wspiera uczenie sic bezpośrednie. Jeżeli właściwie uczysz właściwych rzeczy, nie musisz zabiegać o motywację. Jeżeli uczniów nauka nie cieszy, coś złego tkwi w programie i metodach kształcenia: w jakiś sposób zamieniłeś naturalnie przyjemną czynność w paskudną harówkę.

Szkoła z natury jest nudna i frustrująca. Każemy uczniom przyjść do szkoły, aby nauczać ich czegoś, co nie wydaje się im ani potrzebne, ani sensowne. Kultura rówieśnicza nie wspiera osiągnięć w nauce, często nie wspiera ich dom rodzinny. Niewielu uczniów uczy się z zapałem, u większość wymaga systemu ocen, który łączymy z metodą kija i marchewki, aby zmusić uczniów do osiągnięcia przynajmniej niezbędnego dla promocji minimum.

Powyższe akapity napisane kursywą wyrażają dwie główne myśli tradycyjnie zawarte w większości rad udzielanych nauczycielom, jak mają motywować uczniów. A są to punkty widzenia sprzeczne, choć niejednokrotnie wyrażane jednym tchem. Żaden nie jest uzasadniony, ale oba zawierają element prawdy.

W pierwszym punkcie widzenia odnajdujemy zdecydowanie romantyczny pogląd na naturę ludzką i nierealistyczne oczekiwania wobec uczenia się przedmiotów szkolnych w warunkach klasy szkolnej. Możemy i powinniśmy oczekiwać, że uczniowie przeżywają uczenie się materiału programowego jako coś sensownego i wartościowego. Nie wolno nam się jednak spodziewać, że w ich oczach będzie to zajęcie „zabawne” w tym samym sensie, jak zabawa lub hobby. Choćby uznali, że treść jest interesująca, a wykonywane czynności przyjemne, to przecież uczenie się wymaga ciągłego skupienia i wysiłku.

Drugi punkt widzenia zawiera krańcowo cyniczny lub hedonistyczny pogląd na naturę ludzką i brak wiary, że nauczyciele potrafią namówić uczniów, by z własnej woli pracowali na lekcji. Uczniowie uczą się w szkole nie tylko po to, żeby maksymalizować przyjemność i minimalizować przykrości. Chcą także doświadczyć satysfakcji z faktu znalezienia się w klasie, z pracy prowadzącej do celu, zdobywania nowej wiedzy i umiejętności,  zaspokajania ciekawości. Jednym słowem – z uczenia się.

Nauczyciele mogą kształtować zachowanie uczniów, manipulując wzmocnieniami, ale mogą także pomóc uczniom dojrzeć cenne strony szkolnej nauki i odnaleźć w uczeniu się sens i wartość, odwołując się do motywacji wewnętrznej i samorealizacji.

W niniejszej pracy podjęto próbę ukazania istoty i znaczenia uwarunkowań rodzinnych jako przyczynę negatywnego stosunku uczniów do odrabiania prac domowych. Taki tez był zasadniczy cel opracowania.

Praca składa się z czterech rozdziałów:

Rozdział pierwszy to rodzina i jej znaczenie w życiu dziecka: pojęcie i rola rodziny, wyznaczniki prawidłowego rozwoju dziecka, znaczenie wychowania w życiu dziecka w młodszym wieku szkolnym oraz miłość rodzicielska i jej wpływ na zachowanie dziecka.

Rozdział drugi to rola rodziny w odrabianiu prac domowych: praca domowa – zakres i charakterystyka pojęcia, zniechęceni uczniowie – przywrócenie motywacji do nauki, zachęty zewnętrzne, nawiązywanie do motywacji wewnętrznej uczniów oraz niewłaściwe  oddziaływanie rodziny na stosunki ucznia do prac domowych.

Rozdział trzeci omawia metodologię badań własnych: charakterystykę badań pedagogicznych, przedmiot i cel badan, problemy i hipotezy badawcze, zmienne i ich wskaźniki, metody, techniki i narzędzia badawcze a także charakterystykę badanej zbiorowości.

W rozdziale czwartym przedstawiono wyniki badań i ich omówienie.

Całość opracowania powstała w oparciu o literaturę fachową, artykuły prasowe, akty prawne oraz źródła ze stron WWW i badania własne.