Wstęp 3
Rozdział 1. Integracja europejska w kontekście współpracy regionów – podstawowe idee i definicje. 6
1.1. Historia integracji europejskiej. 6
1.1.1. Wspólne korzenie. 6
1.1.2. Pierwsze projekty integracji 9
1.1.3. Europejska Wspólnota Węgla i Stali. 13
1.1.4. Pogłębienie integracji w ramach Wspólnot Europejskich. 17
1.1.5. Powstanie Unii Europejskiej 19
1.2. Siatka pojęciowa: region, euroregion, region i współpraca transgraniczna. 21
1.3. Współpraca transgraniczna. 28
1.3.1. Zakres przedmiotowy współpracy transgranicznej i międzyregionalnej. 28
1.3.2. Formy organizacyjne współpracy transgranicznej 35
1.4. Euroregion jako model regionalnej współpracy transgranicznej. 37
Rozdział 2. Regiony w europejskiej przestrzeni prawnej. 43
2.1. Zdolność sądowa. 43
2.2. Zasada subsydiarności. 45
2.3. Kanały mobilizacji i wpływu regionów. 46
2.4. Współpraca międzyregionalna. 47
2.5. Biura informacyjne regionów. 51
2.6. Multi-level governance. 54
Rozdział 3. Instytucje wspierające współpracę regionów w Europie. 60
3.1. Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy. 60
3.2. Konwencje Rady Europy. 65
3.3. Unia Europejska. 69
3.4. Komitet Regionów. 74
Rozdział 4. Analiza zgodności polskiego prawa samorządu terytorialnego z Europejską Kartą Samorządu Terytorialnego. 79
Zakończenie 95
Bibliografia 97
Wstęp
Wiele uwagi poświęca się zagadnieniom regionalnym w świetle integracji regionów, jako trzeciego szczebla, obok państw i instytucji europejskich, do systemu decyzyjnego Unii Europejskiej. Jednak poza tą „integracją wertykalną” ważnym czynnikiem jest również tzw. integracja horyzontalna, polegająca na współpracy międzyregionalnej w Europie. Jej początki sięgają wczesnych lat siedemdziesiątych. Współpraca między regionami należącymi do różnych państw przybiera obecnie różne formy prawne i instytucjonalne, a także różne kombinacje geograficzne.
Najstarszym i najbardziej powszechnym typem tego rodzaju współpracy są dwu- i wielostronne stowarzyszenia regionów, które łączy wspólna granica. Poza współpracą regionów sąsiadujących ze sobą, istnieją też stowarzyszenia, które grupują regiony o wspólnych interesach gospodarczych lub politycznych. Wewnątrz obu rodzajów występują zróżnicowania w statusie prawnym i stopniu instytucjonalizacji takich przedsięwzięć.
Brak jasności prawnej jest jedną z przeszkód dla współpracy międzyregionalnej. Inną stanowią ograniczone kompetencje władz terytorialnych w większości krajów. Władze centralne wciąż postrzegają współpracę transgraniczną jako kwestię stosunków międzynarodowych i, co za tym idzie, jako swoją wyłączną domenę. W dodatku, zasadniczo władze regionalne mogą brać w stosunkach zewnętrznych odpowiedzialność tylko za dziedziny polityki podlegające im w prawie wewnątrzpaństwowym, które pod tym względem jest bardzo zróżnicowane w poszczególnych państwach.
W Polsce dopiero Ustawą z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa kompetencje prowadzenia współpracy zagranicznej zostały przekazane z administracji rządowej do administracji samorządowej.
W swojej pracy postarałam się przedstawić niektóre zagadnienia ze współpracy pomiędzy samorządami polskimi i samorządami innych państw europejskich po roku 1989, czyli po demokratycznych zmianach, jakie zaszły w Polsce i w tej części świata.
Niniejsza praca składa się ze wstępu, z czterech rozdziałów, zakończenia i bibliografii.
W rozdziale pierwszym zawarte są podstawowe informacje i pojęcia dotyczące regionów, współpracy transgranicznej i euroregionów. Rozdział drugi obejmuje problematykę prawną współpracy zagranicznej województw. Instytucje wspierające współpracę regionów w Europie zaprezentowane w rozdziale trzecim. W rozdziale czwartym przedstawiono analizę zgodności polskiego prawa samorządu terytorialnego z Europejską Kartą Samorządu Terytorialnego.
W rozważaniach wykorzystano dostępną literaturę przedmiotu w postaci opracowań oraz aktów normatywnych.