WSTĘP 2

ROZDZIAŁ 1. ALKOHOLIZM 4
1.1 DEFINICJA ALKOHOLIZMU WG PILCHA I POSPISZYL 4
1.2 ALKOHOLIZM JAKO ZJAWISKO W RODZINIE 7
1.3 PROBLEMY RODZINY DOTKNIĘTEJ TYM ZJAWISKIEM 9
1.4 CZY ZAGROŻONA JEST KAŻDA RODZINA? 12
1.5 JAK ZAPOBIEGAĆ TEMU ZJAWISKU? 20
1.6 PROFILAKTYKA 22

ROZDZIAŁ 2. PRZEMOC 24
2.1 DEFINICJA PRZEMOCY WG LITERATURY PRZEDMIOTU 24
2.2 PRZEMOC JAKO ZJAWISKO W RODZINIE 29
2.3 PROBLEMY RODZINY DOTKNIĘTEJ TYM ZJAWISKIEM 33
2.4 WPŁYW PRZEMOCY NA WYCHOWANIE DZIECKA 35
2.5 JAK ZAPOBIEGAĆ TEMU ZJAWISKU ? 37
2.6 PROFILAKTYKA 38

ROZDZIAŁ 3. METODOLOGICZNE PODSTAWY BADAŃ WŁASNYCH 44
3.1 PRZEDMIOT I CEL BADAŃ 44
3.2 PROBLEMY I HIPOTEZY BADAWCZE 46
3.3 METODY, TECHNIKI I NARZĘDZIA BADAWCZE 48
3.4 CHARAKTERYSTYKA TERENU BADAŃ 58
3.5 ORGANIZACJA I PRZEBIEG BADAŃ 60

ROZDZIAŁ 4. ANALIZA INDYWIDUALNYCH PRZYPADKÓW 63
4.1 RELACJA Z WYWIADU 63
4.2 PORÓWNANIE INDYWIDUALNYCH PRZYPADKÓW 74
4.3 WNIOSKI 78

ZAKOŃCZENIE 84
BIBLIOGRAFIA 86
ANEKS 90

WSTĘP

Zjawiska patologii społecznej budzą żywe zainteresowanie zarówno w środowisku naukowym, jak i wśród innych grup w społeczeństwie z wielu powodów. Jedną z przy­czyn tego zainteresowania jest niewątpliwie potrzeba zrozumienia zachowania nieakcep­towanego, przynoszącego straty lub perspektywę strat, zachowania wywołującego niepokój o bezpieczeństwo własne i najbliższego otoczenia, naruszającego potrzebę ładu społecz­nego, poczucie przewidywalności zdarzeń, możliwość planowania lub choćby antycypo­wania przyszłości, a wreszcie godzącego w poczucie tożsamości społecznej jednostek. Są też przyczyny obiektywne. Należy do nich wzrost, w niektórych przypadkach drastyczny, zachowań denicjacyjnych, np. agresywności młodzieży, przestępczości ko­rupcyjnej czy narkomanii. Pojawiły się też zjawiska, które do tej pory były społecznie niezauważalne, takie jak: bezdomność, bezrobocie, przestępczość zorganizowana. Nie­bezpieczeństwo, jakie za sobą niosą, oraz ich szczególna dynamika znajdują odzwier­ciedlenie w bogatej literaturze zgromadzonej na temat etiologii, fenomenologii oraz prewencji patologii społecznych.

Celem pracy jest zaprezentowanie zagadnienia alkoholizmu oraz przemocy w rodzinie w świetle literatury przedmiotu.

Praca składa się z czterech rozdziałów.

W pierwszym rozdziale opisany jest alkoholizm, a więc: definicja alkoholizmu, alkoholizm jako zjawisko w rodzinie, problemy rodziny dotkniętej tym zjawiskiem, czy zagrożona jest każda rodzina, jak zapobiegać temu zjawisku oraz profilaktyka.

W drugim rozdziale opisana jest przemoc, a więc: definicja przemocy, przemoc jako zjawisko w rodzinie, problemy rodziny dotkniętej tym zjawiskiem, wpływ przemocy na wychowanie dziecka, jak zapobiegać temu zjawisku oraz profilaktyka.

W trzecim rozdziale przedstawione są metodologiczne podstawy badań własnych, a więc: przedmiot i cel badań, problemy i hipotezy badawcze, metody, techniki i narzędzia badawcze, charakterystyka terenu badań oraz organizacja i przebieg badań.

W czwartym rozdziale zaprezentowana jest analiza wyników, a więc: relacja z wywiadu, porównanie każdego z przypadków oraz  wnioski.

Wśród innych powodów zainteresowania zjawiskami pato­logii społecznej, bo do tych zalicza się z pewnością przemoc, można wymienić po­trzebę kontestacji ładu, który się jednostkom nie podoba. Dewianci w jakimś stopniu pokazują inne możliwości wyboru, dokonują swoistego rodzaju torowania poznaw­czego dla ludzi przywiązanych do przestrzegania norm, nawet jeśli się im nie podobają. Ponadto perspektywa niszczenia czegoś, co się ocenia jako nieprzyjazne, wrogie, nad­miernie ograniczające lub niesprawiedliwe może być atrakcyjna, choćby dlatego, że daje ludziom niezadowolonym potwierdzenie, że nie tylko im się ten świat nie podo­ba, a przy tym demonstracja owego niezadowolenia dokonuje się w bezpiecznych wa­runkach, tzn. cudzymi rękami. Inny powód zainteresowania zjawiskami patologii spo­łecznej jest czysto osobisty, żeby nie powiedzieć intymny. Zachowania te często są przejawem ukrytych pragnień ludzi dobrze przystosowanych, na które nigdy by sobie nie pozwolili. W jakimś stopniu dewiant realizuje więc owe wstydliwe pragnienia.

Współczesny człowiek żyjący pod presją negatywnych zjawisk społecznych, informacji przekazywanych przez mas media, często sam doświadczający brutali­zacji życia codziennego, coraz częściej czuje się zagubiony, odizolowany, bezradny wobec zagrożeń dnia codziennego. Dominujące postawy agresywne akceptowane w pewnych grupach społecznych stały się wręcz nieodłącznym elementem życia współczesnego człowieka. Co więcej postawy te stanowią wzorce do naśladowania dla osób dorosłych, dzieci i młodzieży. Wpływają na styl życia rodzin, stosunków interpersonalnych w domu, pracy, szkole. Łączy się to z brutalizacją życia codzien­nego, dehumanizacją stosunków międzyludzkich, brakiem szacunku do rodziców i osób starszych, brakiem poszanowania dla wartości rodzinnych. Doniesienia o przemocy docierają do nas kilkakrotnie w ciągu dnia. Mass media informują o kolejnych zamachach, pobiciach, rozbojach, prze­mocy na ulicy, w szkole i w domu. Z czasem tak naprawdę zaczynamy zwracać już tylko uwagę na doniesienia sensacyjne, bulwersujące społeczną opinię. Patrząc z tej strony na przemoc w rodzinie, widzimy tylko sytuacje związane z domową awanturą – dolegliwą dla sąsiadów, czy absorbowa­nie uwagi urzędników w instytucjach zobowiązanych do pomocy ofiarom. Zastanawiamy się dlaczego ofiary dalej pozostają przy sprawcach i czę­sto ich zachowania tłumaczymy sobie wygodnymi stereotypami. W literaturze wielu dyscyplin naukowych, w których polach badaw­czych znajduje się problematyka przemocy, podejmuje się próby zdefinio­wania tego zjawiska, starając się oddzielić akt przemocy od aktu agresji, zakładając, że celem agresji jest zaszkodzenie ofierze, natomiast przemoc to wywarcie na nią wpływu.