Archiwum kierunku Doradztwo zawodowe

prace podyplomowe z doradztwa zawodowego – prace magisterskie i prace licencjackie z zakresu doradztwa zawodowego

Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych

Wstęp 3

Rozdział I. POJĘCIE NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI 5
1.1. Koncepcja zdrowia, choroby i niepełnosprawności 5
1.2. Klasyfikacja funkcjonowania i niepełnosprawności. Standardy międzynarodowe 11
1.3. Charakterystyka społeczno-demograficzna zjawiska niepełnosprawności 21
1.4. Wpływ nauk społecznych i psychologiczno-pedagogicznych na edukację i pomoc specjalną 23
1.5. Strategia społeczna państw Unii Europejskiej w odniesieniu do niepełnosprawności człowieka 26

Rozdział II. FUNKCJONOWANIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W PRZESTRZENI ŻYCIOWEJ I SPOŁECZNEJ 29
2.1. Dojrzałość społeczno-emocjonalna 29
2.2. Podmiotowe relacje w systemie rodzinnym 33
2.3. Projektowanie własnego życia 35
2.4. Niepełnosprawny w systemie pomocy i społecznego wsparcia 39
2.5. Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych 42

Rozdział III. METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH 49
3.1. Przedmiot i cel badań 49
3.2. Problemy, hipotezy badawcze 50
3.3. Metody, techniki, narzędzia badawcze 51
3.4. Charakterystyka środowiska badawczego 52

Rozdział IV. AKTYWIZACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ŚWIETLE BADAŃ WŁASNYCH 55
4.1. Wyniki badań ankietowych 55
4.2. Opis dwóch skrajnych niepełnosprawności metodą indywidualnych przypadków 63
4.3. Podsumowanie i propozycje zmian w zakresie aktywizacji zawodowej niepełnosprawnych 65

Zakończenie 68
Bibliografia 70
Spis tabel 76
Spis rysunków 77
Aneks 78

Wstęp

Bezrobocie jest zjawiskiem występującym we wszystkich krajach o gospodarce rynkowej. Rezerwowa armia pracy mieszcząca się w pewnych, dopuszczalnych społecznie, granicach spełnia na rynku pracy rolę czynnika zmniejszającego nacisk zatrudnionych na płace i poprawę warunków pracy oraz podnoszącego dyscyplinę pracy. Nie ma jednak jasności — ani w nauce, ani w praktyce — gdzie przebiega owa dopuszczalna granica. Nie udało się także, jak dotychczas, znaleźć odpowiedzi na pytanie, co zrobić w sytuacji, gdy skala bezrobocia przekracza granice akceptowane społecznie oraz zagraża bezpieczeństwu socjalnemu znacznej części społeczeństwa i utrzymaniu pokoju społecznego.

Bezrobocie jest zjawiskiem zarówno ekonomicznym, jak i społecznym. Bezrobocie jako zjawisko społeczne było, od dawna, ważnym przedmiotem moich zainteresowań badawczych. Motywem napisania niniejszej pracy była chęć podzielenia się zdobytą przeze mnie wiedzą dotyczącą społecznych aspektów bezrobocia. Wydaje się, iż początek i koniec zmian na rynku pracy wyznaczyły dwie istotne granice – pierwszą była zmiana ustroju w Polsce, wprowadzenie gospodarki rynkowej i pojawienie się masowego bezrobocia rynkowego, natomiast drugą granicą stało się wejście naszego kraju do Unii Europejskiej. Były to lata transformacji, w których społeczeństwo polskie najpierw przeżyło szok wywołany gwałtownym ujawnieniem się zjawiska masowego bezrobocia rynkowego i jego dynamicznym wzrostem, natomiast później zaczęło uczyć się żyć w sytuacji nasilającego się zagrożenia przymusowym brakiem pracy. W analizowanym okresie stworzono także w Polsce ramy instytucjonalno-prawne dla realizacji zadań polityki społecznej państwa w dziedzinie przeciwdziałania bezrobociu.

Aktywność zawodowa osoby niepełnosprawnej jest jednym z warunków uzyskania przez osobę niepełnosprawną samodzielności i niezależności. Osoby niepełnosprawne nie mogą być z tej prawidłowości wyłączone, wręcz przeciwnie, wydaje się ona szczególnie dla nich ważna w kontekście normalizacji życia.

Celem pracy jest zaprezentowanie zagadnienia aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych.

Praca składa się z czterech rozdziałów.

W pierwszym rozdziale opisane jest pojęcie niepełnosprawności, a więc: koncepcja zdrowia, choroby i niepełnosprawności, klasyfikacja funkcjonowania i niepełnosprawności – standardy międzynarodowe, charakterystyka społeczno-demograficzna zjawiska niepełnosprawności, wpływ nauk społecznych i psychologiczno-pedagogicznych na edukację i pomoc specjalną oraz strategia społeczna państw Unii Europejskiej w odniesieniu do niepełnosprawności człowieka.

W drugim rozdziale przedstawione jest funkcjonowanie osób niepełnosprawnych w przestrzeni życiowej i społecznej, a więc: dojrzałość społeczno-emocjonalna, podmiotowe relacje w systemie rodzinnym, projektowanie własnego życia, niepełnosprawny w systemie pomocy i społecznego wsparcia oraz aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych.

W trzecim rozdziale zaprezentowana jest metodologia badań własnych, a więc: przedmiot i cel badań, problemy, hipotezy badawcze, metody, techniki, narzędzia badawcze oraz organizacja i przebieg badań.

W czwartym rozdziale zawarte są wyniki badań własnych w zakresie aktywizacji osób niepełnosprawnych, a więc: wyniki badań ankietowych, opisanie dwóch skrajnych niepełnosprawności metodą indywidualnych przypadków oraz podsumowanie i propozycje zmian w zakresie aktywizacji zawodowej niepełnosprawnych.

Praca oraz szeroko rozumiana aktywność społeczna ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania psychicznego i społecznego osób pełnosprawnych, jak i niepełnosprawnych. Wszyscy posiadają pewne aspiracje, indywidualne potrzeby i zainteresowania. Zatrudnienie daje poczucie sprawstwa, bycia potrzebnym, jest źródłem pozytywnej samooceny, istotnym elementem na drodze do samorealizacji. Mimo to osoby niepełnosprawne wciąż często spotykają się z nierównością i dyskryminacją w dziedzinie zatrudnienia. Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych jest więc istotnym zagadnieniem w polityce społecznej. W naszym kraju następuje wiele pozytywnych zmian w zakresie aktywizacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. Po pierwsze, ich wyrazem jest dążenie do integracji i aktywizacji osób z niepełnosprawnością na wszystkich płaszczyznach rynku pracy. Następnie, podejmowane są działania, które mają na celu zmianę postaw pracodawców. W końcu, należy podkreślić ważną rolę organizacji pozarządowych oraz instytucji rynku pracy w zakresie zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Mimo wzrostu zainteresowania zagadnieniem aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych, wciąż istnieje wiele obszarów wymagających dalszych badań i lepszych rozwiązań.

Bibliografia

  1. Aleksandrowicz J., Nie ma nieuleczalnie chorych, PZWL, Warszawa 1982.
  2. Antonovsky A., Poczucie koherencji jako determinanta zdrowia, w: I. Heszen-Niejodek, H.Sęk (red.), Psychologia zdrowia, PWN, Warszawa 1997.
  3. Baker J., Gaden G., Integracja a równość społeczna, w: G. Fairbairn, S. Fairbairn, Integracja dzieci o specjalnych potrzebach. Wybrane zagadnienia etyczne, WSiP, Warszawa 2000.
  4. Balcerzak-Paradowska B., Głogosz D., Problemy rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym, w; Balcerzak-Pardaowska B. (red.), Sytuacja osób niepełnosprawnych w Polsce, IPiSS, Warszawa 2002.
  5. Bańko M. i in., Słownik Języka Polskiego. Tom 3., PWN,.Warszawa2007.
  6. Barents C., Mercer G., Niepełnosprawność, Wydawnictwo Sic, Warszawa 2008.
  7. Bedirhan Ustunt T., Międzynarodowa Klasyfikacja Uszkodzeń, Aktywności i Uczestnictwa ICIDH-2.
  8. Błeszyńska K., Niepełnosprawność, w: D. Lalak, Pilch T. (red.), Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej, Warszawa 1999.
  9. Błeszyński J.J., Rodzina jako środowisko osób z autyzmem. Aspekt wychowawczo-teoretyczny, Stentor, Toruń 1999.
  10. Brzezińska A., Bardziejowska M., Ziółkowska B., Zagrożenia rozwoju w okresie dorastania, Fundacja Humanior, Poznań 2003.
  11. Buhler C., Bieg życia ludzkiego, PWN, Warszawa 1999.
  12. Chłopkiewicz M., Osobowość dzieci i młodzieży – rozwój i patologia, WSiP, Warszawa 1987.
  13. Chodkowska M., Dziecko niepełnosprawne w rodzinie. Socjalizacja i rehabilitacja, UMCS, Lublin 2004.
  14. Cichocka, Realizacja zadań w zakresie rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych w świetle badań NIK, praca magisterska, IPSUW, Warszawa 2003.
  15. Coleman J.C., Dojrzewanie, [w:] P.E. Bryant, A.M. Colman (red.), Psychologia rozwojowa, Zysk i S-ka, Poznań 1997.
  16. Czapiński J., Makropsychologia czyli psychologia zmiany społecznej, w: M. Lewicka, J. Grzelak (red.), Jednostka i społeczeństwo, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2002.
  17. Czerwińska-Jasiewicz M., Cele i plany życiowe młodzieży w kontekście rozwoju orientacji przyszłościowej, [w:] L. Wojciechowska (red.), Spostrzeganie zjawisk świata społecznego przez dzieci, młodzież i młodych dorosłych, Wydawnictwo UW, Warszawa 2003.
  18. Dega W., Koncepcja rehabilitacji, w: K. Malinowska, W. Dega (red.), Rehabilitacja medyczna, PZWL, Warszawa 1998.
  19. Dębska U. i in., Jest taki ktoś wśród nas, „Jak być człowiekiem”, nr 46/2001.
  20. Dębska U., „Wiedział, co zrobić ze swoim życiem”. Obecność chorych i niepełnosprawnych w kulturze, w: J. Baran, S. Olszewski, (red.), Świat pełen znaczeń – kultura i niepełnosprawność, Impuls, Kraków 2006.
  21. Doroszewska J., Pedagogika specjalna, Ossolineum, Gdańsk 1981.
  22. Doroszewska J., Pedagogika specjalna, PWN, Warszawa 1981.
  23. Dykcik W., Pedagogika specjalna, Wydawnictwo naukowe UAM, Poznań 2001.
  24. Dykcik W., Społeczno równych szans – podstawowe kierunki i zasady zaspokajania potrzeb osób niepełnosprawnych, ,,Nasze forum”, Nr 3-4, 2005.
  25. Egan G., Kompetentne pomaganie, Zysk i S-ka, Poznań 2002.
  26. Firkowska-Mankiewicz A., Potrzeby specjalne w klasie – materiały szkoleniowe dla nauczycieli, WSPS, Warszawa 1995.
  27. Frąckiewicz L., Zatrudnienie osób niepełnosprawnych w okresie transformacji, Interart, Warszawa 1996; Niepełnosprawność a praca (w:) S. Borkowska (red.), Przyszłość pracy w XXI wieku, IPiSS, GUS, Warszawa 2004.
  28. Frydrychowicz A., Jaworski J., Wojnarowska T., Matuszewski A., Inwentarz zainteresowania, Wydawnictwo RM, Warszawa 1994.
  29. Golinowska S., Zabezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych, „Polityka Społeczna”, nr 4/2001.
  30. Grodner M., O normalności w postępowaniu z osobami upośledzonymi umysłowo, ,,Problemy Rehabilitacji Społecznej i Zawodowej, Nr 4.
  31. Gurycka A, A. Tarnowski, Funkcja regulacyjna światopoglądu, [w:] A Gurycka, Typologie i funkcje obrazu świata w umyśle człowieka, Zysk i S-ka, Poznań 1998.
  32. Gustavsson A., Zakrzewska-Manterys E., Upośledzenie w społecznym zwierciadle, PWN, Warszawa 1997.
  33. Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.), Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa 2003.
  34. Hulek A., Badanie naukowe nad osobami niepełnosprawnymi i ich znaczenie dla systemu oświatowego, Biuletyn informacyjny TWK, Nr 4, Warszawa 1980.
  35. Hulek A., Stan obecny i kierunki przebudowy kształcenia specjalnego w szkole masowej, WAP, Kraków1989.
  36. Hulek A., Świat ludziom niepełnosprawnym: Międzynarodowy rok -1981 i Dekada Narodów Zjednoczonych (1983 -1992) inwalidów i osób niepełnosprawnych, Warszawa 1992.
  37. Hurlock E.B., Rozwój dziecka, Warszawa 1985.
  38. Jackowska E., Wychowawcze funkcjonowanie rodziny dziecka przystosowanego społecznie, ,,Psychologia społeczna”, nr 4/1977.
  39. Januszko L., Niepełnosprawność – aspekt epidemiologiczny, biologiczny i społeczny, w; Waszkowski H. (red.), Niepełnosprawni na progu wejścia Polski do Unii Europejskiej, PTWK, Warszawa-Rzeszów 2004.
  40. John-Borys M., Koncepcja zdrowych i choroby u dorastających, Uniwersytet Śląski, Katowice 2002.
  41. Jończyk J., Prawo pracy, PWN, Warszawa 1995.
  42. Juczyński Z., Psychologia zdrowia, w: Szewczuk W. (red.), Encyklopedia psychologii, WSiP, Warszawa 1998.
  43. Kawczyńska-Butrym Z., Niepełnosprawność – specyfika pomocy społecznej, WSiP, Warszawa 1996.
  44. Kawula S., człowiek w relacjach socjopedagogicznych, Akapit, Toruń 2004.
  45. Kołaczek B., Kowalski J., Rynek pracy osób niepełnosprawnych. Sytuacje klęsk żywiołowych, IPiSS, Warszawa 1999.
  46. Kosakowski Cz., Węzłowe problemy pedagogiki specjalnej, UMK, Toruń 2003.
  47. Kościelak R., Funkcjonowanie psychospołeczne osób niepełnosprawnych umysłowo, WSiP, Warszawa 1996.
  48. Kowalik S., Psychospołeczne podstawy rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Psychologiczne podstawy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Interart, Warszawa 1996.
  49. Krause A., Człowiek niepełnosprawny wobec przeobrażeń społecznych, Impuls, Kraków 2004.
  50. Król M., Przybyłka A., Rynek pracy osób niepełnosprawnych, ,,Polityka Społeczna” nr 12/2000.
  51. Kurzynowski A., Osoby niepełnosprawne w polityce, w: J. Auleytner, J. Mikulski, Polityka społeczna wobec osób niepełnosprawnych. Droga do integracji, Warszawa 1996.
  52. Kuźnik M., Projektowanie własnego życia jako forma działalności u progu dorosłości, [w:] A. Brzezińska, K. Appelt, J., Wojciechowska (red.), Szanse i zagrożenia rozwoju w okresie dorastania, Poznań 2002.
  53. Lis-Turlejska M., Specyfika następstw skrajnego stresu – historia poglądów, M. Lewicka, J. Grzelak (red.), Jednostka i społeczeństwo, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2002.
  54. Łobocki M., Metody badań pedagogicznych, PWN, Warszawa
  55. Maciarz A., Dziecko przewlekle chore. Opieka i wsparcie, Żak, Warszawa2006.
  56. Majewski T., Międzynarodowa klasyfikacja uszkodzeń, niepełnosprawności i upośledzeń – problemy i nowe propozycje, ,,Problemy Rehabilitacji Społecznej i Zawodowej”, Nr 1., 1998.
  57. Maruszewski M., Reykowski J., Tomaszewski T. (red.), Psychologia jako nauka o człowieku, KiW, Warszawa 1967.
  58. Mądrzycki M., Osobowość jako system tworzący i realizujący plany, Wydawnictwo UG, Gdańsk 1996.
  59. Milanowska K., Kierunki polityki i działań na rzecz osób niepełnosprawnych i ich integracji ze społeczeństwem, w: H. Waszkowski (red.), niepełnosprawni na progu wejścia polski do Unii Europejskiej, PTWK, Warszawa-Rzeszów 2004.
  60. Muszalski W, Prawo socjalne, PWN, Warszawa 1999.
  61. Nowak A., Bezrobocie wśród niepełnosprawnych, UŚ, Katowice 2002.
  62. Nowakowska M., Psychologiczne aspekty chorób przewlekłych, trwałego upośledzenia zdrowia oraz chorób nieuleczalnych i zagrażających życiu, w: M. Jarosz (red.), Psychologia lekarska, PWN, Warszawa 1983.
  63. Obuchowska I., Adolescencja, [w:] B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa 2003.
  64. Okoń W., Zarys dydaktyki ogólnej, Instytut Pedagogiki PZWS, Warszawa 1968.
  65. Ossowski R., Teoretyczne i praktyczne podstawy rehabilitacji, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Bydgoszcz 1999.
  66. Paszkowicz A., O prawach osób niepełnosprawnych, Zeszyty naukowe Politechniki Poznańskiej, Humanistyka i Nauki Społeczne 2001; Nr 50.
  67. Piecuch Cz., Sytuacja egzystencjalna człowieka w wieku dojrzałym, w: Gałdowa A. (red.), Psychologiczne i egzystencjalne problemy człowieka dorosłego, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2005.
  68. Pilch T. i in., Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. Tom 3, Wydawnictwo Akademickie ,,Żak”, Warszawa 2004.
  69. Pilch T., Zasady badań pedagogicznych, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 1998.
  70. Pilecka W., Przewlekła choroba somatyczna w życiu i rozwoju dziecka, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2002.
  71. Przybylski S., Tendencje występujące w kształceniu dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością w krajach Europy Zachodnie, w: Pańczyk (red.), Tożsamość polskiej pedagogiki specjalnej progu XXI wieku, WSPS, Warszawa 1998.
  72. Raport – Prawa osób z niepełnosprawnością intelektualną. Dostęp do edukacji i zatrudnienia., Warszawa 2005.
  73. Rysz-Kowalczyk B. (red.), Leksykon Polityki Społecznej, IPS UW, Warszawa 2001.
  74. Sadowski Z., Wach T., Leksykon pracy,  bezrobocia i zabezpieczenia społecznego, Wyd. Biblioteczka Pracownicza, Warszawa 2003.
  75. Szczepankowski B., Niesłyszący twórcy kultury – wybitni malarze XIX i XX wieku, w: J. Baran, S. Olszewski, (red.), Świat pełen znaczeń – kultura i niepełnosprawność, Impuls, Kraków 2006.
  76. Serajski J., Wybrane zagadnienia opieki nad dzieckiem przewlekle chorym i niepełnosprawnym ruchowo, w: Eckert U., Poznański K. (red.), pedagogika specjalna w Polsce: Wybrane zagadnienia z przeszłości i współczesności oraz tendencje rozwoju, WSPS, Warszawa 1992.
  77. Sęk H., Wprowadzenie do psychologii klinicznej, PWN, Warszawa 2005.
  78. Sękowska Z., Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, WSPS, Warszawa 1998.
  79. Sokołowska M., Zdrowie a społeczeństwo. Zarys wybranych problemów, PZWL, Warszawa 1972.
  80. Speck O., Niepełnosprawni w społeczeństwie. Podstawy orto-pedagogiki, GWP, Gdańsk 2005.
  81. Sutton C., Psychologia dla pracowników socjalnych, PWN, Warszawa 2004.
  82. Syrek E., Zdrowie, w: Lalak D., Pilch T. (red.), Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej, Żak, Warszawa 1999.
  83. Tillmann K.J., Teorie socjalizacji. Społeczeństwo, instytucja, upodmiotowienie, PWN, Warszawa1996.
  84. Wapiennik E., Piotrowicz R., Niepełnosprawni – pełnosprawny obywatel Europy, Uniwersytet Gdański, Warszawa 2002.
  85. Zaborowski Z., Współczesne problemy psychologii społecznej i psychologii osobowości, PWN, Warszawa 1994.
  86. Zaczyński W., Praca badawcza nauczyciela, WSiP, Warszawa 1968.
  87. Zaleski Z., Psychologia zachowań celowych, PWN, Warszawa 1991.
  88. Zatrudnienie osób niepełnosprawnych w okresie transformacji, Interart, Warszawa 1996.
  89. Żebrowska M., Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa 1996.

***

  1. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
  2. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.97.123.776 z późn. zm.).

Aktywizacja bezrobotnych na terenie gminy Chynów

Wstęp 2

Rozdział I. Bezrobocie – aspekty pojęciowe 4
1.1. Pojęcie i znaczenie bezrobocia 4
1.2. Typy bezrobocia 13
1.3. Przyczyny bezrobocia 18
1.4. Bezrobocie wyzwaniem dla polityki społecznej 21
1.5. Aktywizacja zawodowa bezrobotnych 27

Rozdział II. Metodologia badań własnych 34
2.1. Cel i przedmiot badań 34
2.2. Problemy i hipotezy badawcze 35
2.3. Metody, techniki i narzędzia badawcze 42
2.4. Charakterystyka środowiska badawczego 45

Rozdział III. Analiza wyników badań 52
3.1. Przyczyny bezrobocia na terenie Gminy Chynów 52
3.2. Skutki bezrobocia 55
3.3. Aktywizacja bezrobotnych na terenie Gminy Chynów 58

Zakończenie 63
Bibliografia 66
Spis tabel 70
Spis map 71
Załącznik 72

Wstęp

Zjawisko bezrobocia należy do najbardziej palących problemów społecznych każdego wieku. Zjawisko bezrobocia towarzy­szyło procesom rozwoju gospodarczego, choć jego skala podlegała silnym wahaniom. Wysoka ranga problemu bezrobocia wynika z ekono­micznego, społecznego i politycznego znaczenia tego zjawiska. Bezrobocie nie tylko wpływa na standard życia ludności i dynamikę rozwoju gospodarczego, ale w istotnej mierze decyduje o nastrojach społecznych i popularności rządów. To właśnie z tych względów jest ono przedmiotem zainteresowania polityki gospodarczej państwa, próbującej ograniczyć rozmiary tego zjawiska. Problematyka bezrobocia od dawna przyciąga uwagę teorii ekonomii. Pierwsze całościowe próby interpretacji bezrobocia pojawiły się na gruncie tradycyjnej ekonomii neoklasycznej, ale już w ekonomii klasycznej wykorzy­stanie zasobów siły roboczej stanowiło ważny kierunek analizy. Od tamtych czasów badania nad funkcjonowaniem rynku pracy i wykorzystaniem siły roboczej są obecne w całym okresie rozwoju teorii ekonomii. Podejmowane są próby zrozumienia istoty bezrobocia, form jego przejawia­nia się, przyczyn jego powstawania i mechanizmów utrwa­lania się, a ponadto formułowane są wskazówki i postulaty pod adresem polityki gospodarczej w celu redukcji tego zjawiska.

Celem pracy jest zaprezentowanie zagadnienia aktywizacji bezrobotnych na terenie Gminy Chynów.

Praca składa się z trzech rozdziałów.

W pierwszym rozdziale opisane jest bezrobocie – w świetle literatury, a więc: pojęcie i znaczenie bezrobocia, typy bezrobocia, przyczyny bezrobocia, bezrobocie wyzwaniem dla polityki społecznej oraz aktywizacja zawodowa bezrobotnych.

W drugim rozdziale przedstawiona jest metodologia badań własnych, a więc: cel i przedmiot badań, problemy i hipotezy badawcze, metody, techniki i narzędzia badawcze oraz charakterystyka środowiska badawczego.

W trzecim rozdziale dokonana jest analiza wyników badań, a więc: przyczyny bezrobocia na terenie Gminy Chynów, skutki bezrobocia oraz aktywizacja bezrobotnych na terenie Gminy Chynów.

Bezrobocie jest zjawiskiem występującym we wszystkich krajach o gospodarce rynkowej. Rezerwowa armia pracy mieszcząca się w pewnych, dopuszczalnych społecznie, granicach spełnia na rynku pracy rolę czynnika zmniejszającego nacisk zatrudnionych na płace i poprawę warunków pracy oraz podnoszącego dyscyplinę pracy. Nie ma jednak jasności — ani w nauce, ani w praktyce — gdzie przebiega owa dopuszczalna granica. Nie udało się także, jak dotychczas, znaleźć odpowie­dzi na pytanie, co zrobić w sytuacji, gdy skala bezrobocia przekracza granice akcep­towane społecznie oraz zagraża bezpieczeństwu socjalnemu znacznej części społe­czeństwa i utrzymaniu pokoju społecznego.

W naszym kraju w ciągu zaledwie kilku lat, stało się naj­poważniejszym problemem ekonomicznym i społecznym. Masowe i trwałe bezro­bocie jest ceną, którą polskie społeczeństwo płaci za transformację ustrojową i wprowadzenie gospodarki rynkowej. Ogromna skala bezrobocia i odczuwane coraz bardziej dotkliwie jego negatywne konsekwencje gospodarcze i społeczne sprawiają, że zjawisko to przekroczyło już w Polsce próg tolerancji oraz uważane jest za największą plagę naszego życia.

Od kiedy na świecie pojawiło się bezrobocie, ekonomiści badają jego źródła i szukają środków umożliwiających jego ograniczenie lub likwidację.

Masowe i szybkie pojawienie się bezrobocia na początku transformacji go­spodarki polskiej było związane z wieloma czynnikami, w tym także załamaniem się produktu krajowego brutto. Można było zatem oczekiwać, że wraz z ożywie­niem gospodarczym stopa bezrobocia zacznie się obniżać i jego zakres maleć. Wiadomo, że część bez­robocia nie zanika wraz ze wzrostem produktu, ale utrzymuje się w dłuższym okresie w każdej z faz cyklu koniunkturalnego. Zainteresowanie tematem bezrobocia wynika z kilku ważnych powodów. Po pier­wsze, gospodarki w okresie transformacji poddawane są rozmaitym wstrząsom popytowym i podażowym, rezultatem czego może być duża skala niedopasowań na rynku pracy i pojawienie się bezrobocia strukturalnego. Po drugie, nie da się zmniejszyć tego typu bezrobocia wyłącznie poprzez szybki wzrost gospodarczy. Po trzecie, z uwagi na uporczywość występowania ten rodzaj bezrobocia niesie ze sobą najbardziej dolegliwe skutki ekonomiczne i społeczne tak na poziomie mikroekonomicznym, jak i makroekonomicznym, w tym dla cen, finansów pub­licznych, prywatyzacji, konkurencyjności gospodarki, bilansu płatniczego itd.

Bibliografia

  1. Auleytner J., Polska polityka społeczna: ciągłość i zmiany, WSP TWP PTPS, Warszawa 2004.
  2. Babbie E., Podstawy badań społecznych, PWN, Warszawa 2008.
  3. Bańko M., (red.), Słownik języka polskiego, tom 1, PWN, Warszawa 2007.
  4. Blaug M., Teoria ekonomii. Ujęcie retrospektywne, 2, Wydawnic­two Naukowe PWN, Warszawa 2000.
  5. Czuma Ł., Niemarksistowska teoria ekonomii. Podręcznik nie tylko dla studentów, Niezłomni, Warszawa 1989.
  6. Danecki J., Kwestie społeczne. Wybrane zagadnienia teoretyczne (w:) Gorlach K., A.M. Pyrć (red.), Węzłowe kwestie społeczne wsi polskiej u progu XXI wieku, Instytut Socjologii UJ, Kraków 2000.
  7. Duliniec E., Badania marketingowe w zarządzaniu przedsiębiorstwem, PWN, Warszawa 2001.
  8. Duliniec E., Postępowanie nabywców towarów konsumpcyjnych w krajach o gos­podarce rynkowej. Analiza marketingowa, SGPiS, Warszawa 1986.
  9. Dziewięcka-Bokun L., Rola państwa w realizacji polityki społecznej w okresie transfor­macji ustrojowej w Polsce (w:) L. Dziewięcka-Bokun, K. Zamorska (red.), Polityka społeczna. Teksty źródłowe, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2003.
  10. Dziewięcka-Bokun L., Systemowe determinanty poli­tyki społecznej, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2000.
  11. Gilejko L., Praca — między przymusem a szansami awansu, „Problemy Polityki Społecznej. Stu­dia i Dyskusje” nr 7/2004.
  12. Goszczyńska M., Poczucie jakości życia u bezrobotnych, „Polityka Społeczna”, 1996 nr 1
  13. Gośkowski J., Machowska K.M., Społeczeństwo wiedzy a społe­czeństwo informatyczne (w:) Chyrowicz B. (red.), Społeczeństwo informatyczne: szansa czy zagrożenie, TN KUL, Lublin 2003.
  14. Hague P.N., Jackson P., Badania rynku. Zrób to sam, Signum, Kraków 1992.
  15. Hill N., Alexander J., Pomiar satysfakcji i lojalności klientów, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2003.
  16. Kaczmarczyk S., Badania marketingowe. Metody i techniki, PWN, Warszawa 2003.
  17. Kotler Ph., Marketing Podręcznik Europejski, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2002.
  18. Kryńska E., (red.), Mobilność zasobów pracy, IPiSS, Warszawa 2000.
  19. Kryńska E., Zmiany w obszarze zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu; w kierunku równowagi na rynku pracy (w:) M. Rymsza (red.), Reformy społeczne. Bilans dekady, ISP, Warszawa 2004.
  20. Księżopolski M., Co dalej z polityką społeczną w Polsce? Od socjalistycznych gwarancji do patemalistyczno-rynkowej hybrydy (w:) M. Rymsza (red.), Reformy społeczne. Bilans dekady, ISP War­szawa 2004.
  21. Kwiatkowski E., Bezrobocie, PWN, Warszawa 2002.
  22. Kwiatkowski E., Kwiatkowska W., Bezrobocie i jego skutki społeczno-ekonomiczne w okresie transformacji systemu społeczno-gospodarczego w Polsce, Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku, Zeszyty Naukowe, t. 10, 1998.
  23. Milic-Czerniak R., Marketingowe badania bezpośrednie – zastosowania, Difin, Warszawa 2005.
  24. Morawski W., Globalizacja i praca. Kontekstowa analiza świata pracy (w:) S. Borkowska (red.), Przyszłość pracy w XXI wieku, IPiSS, GUS, Warszawa 2004.
  25. Morawski W., Socjologia eko­nomiczna, PWN, Warszawa 2001.
  26. Nahotko S., Zarządzanie kosztami pracy w przedsiębiorstwie działającym w otoczeniu bezrobocia, Scentific Publishing Group, Gdańsk 2005.
  27. Nieciuński W., Dwie wizje Polski (w:) J. Auleytner (red.), O roztropną politykę społeczną, PTPS, Katowice 2002.
  28. Nowak S. (red.), Metody badań socjologicznych, PWN, Warszawa 1965.
  29. Nowak S., Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2007.
  30. Orczyk J., Próba identyfikacji dylematów w sferze zatrudnienia związanych z integracją Polski z Unią Europejską (w:) J. Orczyk, Dylematy zatrudnienia w warunkach postępującej integracji Polski z Unią Europejską, AE, Poznań 2001.
  31. Palka S., Metodologia badania, GWP, Gdańsk 2006.
  32. Pilch T., (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, tom I, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2003.
  33. Pilch T., Zasady badań pedagogicznych, Wydawnictwo „Żak”, Warszawa 1998.
  34. Pisz W., Problemy społeczne transformacji w Polsce, AE Wrocławska, Opole 2001.
  35. Rawicz J., i in., (red.), Encyklopedia, tom 2, PWN, Warszawa 2007.
  36. Rifkin J., Koniec pracy. Schyłek siły roboczej na świecie i początek ery postrynkowęj, Dolnośląskie, Wrocław 2001.
  37. Rifkin J., Wiek dostępu. Nowa kultura hiperkapitalizmu, w której płaci się za każdą chwilę życia, Dolnośląskie, Wrocław 2003.
  38. Rysz-Kowalczyk B. (red.), Leksykon polityki społecznej, IPS UW, Warszawa 2001.
  39. Sadowski Z., Rządowy program poprawy w dziedzinie zatrudnienia, „Służba Pracownicza” nr 3/2004.
  40. Sadowski Z., Wach T., Leksykon pracy, bezrobocia i zabezpieczenia społecznego, Wydawnictwo Biblioteczka Pracownicza, Warszawa 2003.
  41. Słownik współczesnego języka polskiego, Przegląd Redaer’s Digest, Warszawa 2001.
  42. Socha M., Sztanderska U., Strukturalne podstawy bezrobocia w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.
  43. Szewczuk Wł., (red.), Encyklopedia psychologii, Fundacja Innowacja, Warszawa 1998.
  44. Sztanderska U., Efektywność urzędów pracy w realizowa­niu aktywnej polityki rynku pracy. Wyniki badania ankietowego (w:) M. Bednarski (red.), Aktywne for­my przeciwdziałania bezrobociu w Polsce. Narzędzia i instytucje, IPiSS, Warszawa 1996.
  45. Szul R., Tucholska A., (red.), Rynek pracy w skali lokalnej, Scholar, Warszawa 2004.
  46. Szylko-Skoczny M., Polityka społeczna wobec bezrobocia w Trzeciej Rzeczypospolitej, Instytut Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2004.
  47. Szylko-Skoczny M., Zjawisko bezrobocia na lokalnych rynkach prac w latach 1991-1993, „Rynek Pracy”, nr 6,
  48. Wiśniewski Z., Deregulacja rynku pracy w krajach Unii Europejskiej (w:) K.W. Frieske (red.), Deregulacja polskiego rynku pracy, IKSS, Warszawa 2003.
  49. Bokszański, i in., (red.), Encyklopedia socjologii, tom 1, Oficyna Naukowa, Warszawa 1998.
  50. Zarychta H., Skutki i koszty bezrobocia na lokalnym rynku pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne”, nr 6, 1994.
  51. Znaniecki F., Socjologia bezrobotnych, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 1, 1992.

Zakres i formy pomocy rodzinie bezrobotnej – rola doradztwa zawodowego

praca magisterska z doradztwa zawodowego

Wstęp 2

Rozdział I. Doradztwo zawodowe – założenia teoretyczne 4
1. Istota doradztwa zawodowego 4
1.1. Doradztwo zawodowe a doradztwo – ujęcie definicyjne 4
1.2. Założenia teoretyczne doradztwa zawodowego 10
1.3. Modele doradztwa zawodowego w wybranych krajach Unii Europejskiej i Polsce 14
1.4. Cele i kierunki działalności doradcy zawodowego 18
2. Doradztwo zawodowe dla bezrobotnych 24
2.1. Pojęcie bezrobocia 24
2.2. Sytuacja osób bezrobotnych na rynku pracy 29
2.3. Bezrobotni w sytuacji korzystania z usług doradcy 35
2.4. Osoba bezrobotna jako podmiot działań doradczych w strukturze urzędu pracy 44

Rozdział II. Metodologia badań własnych 51
1. Przedmiot i cel badań 51
2. Problemy i hipotezy badawcze 52
3. Metoda, techniki, narzędzia badań 55
4. Tereń badań i dobór próby badawczej 57
5. Organizacja i przebieg badań 57

Rozdział III. Rola doradcy zawodowego w sytuacji bezrobocia w zależności od czasu pozostania bez pracy 59
1. Opinie doradców 59
2. Opinie bezrobotnych 66
3. Zderzenie opinii doradców i bezrobotnych 70

Zakończenie 74
Bibliografia 76
Spis tabel 81
Spis rysunków 82
Spis wykresów 83
Aneks 84

Wstęp

Masowe i szybkie pojawienie się bezrobocia na początku transformacji gospodarki polskiej było związane z wieloma czynnikami, w tym także załamaniem się produktu krajowego brutto. Można było zatem oczekiwać, że wraz z ożywieniem gospodarczym stopa bezrobocia zacznie się obniżać i jego zakres maleć. Takie zjawisko obserwujemy obecnie w Polsce. Jednak wiadomo, że część bezrobocia nie zanika wraz ze wzrostem produktu, ale utrzymuje się w dłuższym okresie w każdej z faz cyklu koniunkturalnego. Przedmiotem tej pracy jest kształtowanie się tego typu bezrobocia (zwanego także strukturalnym) w gospodarce polskiej lat dziewięćdziesiątych.

Zainteresowanie tym tematem wynika z kilku ważnych powodów. Po pierwsze, gospodarki w okresie transformacji poddawane są rozmaitym wstrząsom popytowym i podażowym, rezultatem czego może być duża skala niedopasowań na rynku pracy i pojawienie się bezrobocia strukturalnego. Po drugie, nie da się zmniejszyć tego typu bezrobocia wyłącznie poprzez szybki wzrost gospodarczy. Po trzecie, z uwagi na uporczywość występowania ten rodzaj bezrobocia niesie ze sobą najbardziej dolegliwe skutki ekonomiczne i społeczne tak na poziomie mikroekonomicznym, jak i makroekonomicznym, w tym dla cen, finansów publicznych, prywatyzacji, konkurencyjności gospodarki, bilansu płatniczego itd. Po czwarte, mało jest publikacji poświęconych strukturalnym aspektom bezrobocia w Polsce.

Pełne wyjaśnienie przyczyn utrzymywania się bezrobocia strukturalnego jest zadaniem niezwykle skomplikowanym w odniesieniu nie tylko do powstającej gospodarki rynkowej, ale także do krajów uprzemysłowionych. Także krótki okres nie pozwala na zastosowanie już znanych modeli do weryfikacji determinant tego bezrobocia.

W niniejszej pracy podjęto próbę ukazania istoty oraz zakresu i form pomocy rodzinie bezrobotnej. Taki też był zasadniczy cel opracowania.

Praca składa się z trzech rozdziałów:

Rozdział pierwszy to doradztwo zawodowe: istota doradztwa zawodowego (doradztwo zawodowe a poradnictwo – ujęcie definicyjne, założenia teoretyczne doradztwa zawodowego, modele doradztwa zawodowego w wybranych krajach Unii Europejskiej i Polsce, cele i kierunki działalności doradcy zawodowego), doradztwo zawodowe dla bezrobotnych (pojęcie bezrobocia, sytuacja osób bezrobotnych na rynku pracy, bezrobotni w sytuacji korzystania z usług doradcy, osoba bezrobotna jako podmiot działań doradczych w strukturze urzędu pracy).

Rozdział drugi to metodologia badań własnych: przedmiot i cel badań, problemy i hipotezy badawcze, metoda, techniki, narzędzia badań, teren badań i dobór próby badawczej, organizacja i przebieg badań.

Rozdział trzeci to rola doradcy zawodowego w sytuacji bezrobocia w zależności od czasu pozostania bez pracy: opinie doradców, opinie bezrobotnych, zderzenie opinii doradców i bezrobotnych.

Całość opracowania powstała w oparciu o literaturę fachową, artykuły prasowe, akty prawne oraz źródła ze stron WWW.

Pomoc udzielana bezrobotnym przez urzędy pracy

WSTĘP 2

ROZDZIAŁ I. ANALIZA PODSTAWOWYCH POJĘĆ W LITERATURZE PRZEDMIOTU 4
1.1. Poradnictwo i doradztwo 4
1.2. Zawód 8
1.3 Orientacja i poradnictwo zawodowe 12
1.4. Doradca i doradca zawodu 16
1.5. Urząd pracy 19
1.5.1. Funkcje urzędu pracy 20
1.5.2. Zadania doradców zawodowych oraz doradców pracy zatrudnionych w wojewódzkich i powiatowych urzędach pracy. 23

ROZDZIAŁ II. DORADZTWO ZAWODOWE I JEGO POCZĄTKI 29
2.1. Typy poradnictwa i modele działalności doradcy zawodu 32
2.2. Warsztat doradcy zawodowego 36
2.3. Etapy procesu poradniczego 38
2.4. Przeobrażenia społeczno – gospodarcze w Polsce 41
2.4.1. Poradnictwo w PRL 44
2.4.2. Współczesne poradnictwo zawodowe 45

ROZDZIAŁ III. SKUTECZNOŚĆ DZIAŁANIA PORADNICTWA I POMOCY BEZROBOTNYM 55
3.1. Cel badania i zastosowana metoda. 55
3.2. Wyniki przeprowadzonej ankiety 57
3.3. Wnioski przeprowadzonych badań 61

ZAKOŃCZENIE 65
BIBLIOGRAFIA 68
ANEKS – ANKIETA 72

WSTĘP

Niniejsza praca ma na celu zaprezentowanie w sposób możliwie przystępny, a zarazem i naukowy, informacji dotyczących zagadnień pomocy Urzędów Pracy bezrobotnym poszukujących pracy. Przedstawiona problematyka tematu jest według wielu opracowań najważniejszym rdzeniem pomocy ludziom chcącym otrzymać pracę.

Kluczowym aspektem pracy a zarazem najważniejszym rozdziałem jest analiza przeprowadzonego przeze mnie badania. Opracowanie tego zagadnienia w moim przekonaniu jest wskazówką dla osób wdrażających i badających problem pracy doradcy zawodowego.

Problematyka wykonywania i wyboru pracy, kształcenia zawodowego, a więc i
poradnictwa zawodowego lokują się na przecięciu procesów i zjawisk życia społecznego i ekonomicznego, kultury, polityki i edukacji. Toczone w wymienionych obszarach dyskursy podnoszą i dookreślają tak istotne z punktu widzenia poradnictwa zawodowego kwestie jak: praca i jej rola w życiu społeczeństwa i państwa; praca w życiu pojedynczego człowieka; hierarchia zawodów i ról społecznych przedstawicieli poszczególnych profesji; drogi zdobywania zawodów i osiągania społecznych pozycji; rola szkoły w kształceniu zawodowym itp. Przebieg i charakter tych dyskursów, ich intensywności języka ulegają ciągłym zmianom, które stają się szczególnie widoczne zwłaszcza w dobie gwałtownych przeobrażeń i wstrząsów społecznych, ekonomicznych i politycznych.

Praca ta, stanowi próbę analizy jak ważna jest rola doradztwa zawodowego. Otwiera ją rozdział, który jest poświęcony problematyce poradnictwa. Opisuje jej cel, zadania oraz zasady działania. Zapoznaje z pojęciem poradnictwa zawodowego, nakreśla, choć pokrótce, pewne podstawowe mechanizmy nowoczesnych metod warsztatu doradcy zawodowego oraz przedstawia najpopularniejsze rozwiązania stosowane w praktyce w Urzędach Pracy. Rozdział ten, ukazuje również braki i porównanie z metodami stosowanymi w innych krajach.

Kolejna część pracy (rozdział drugi) opisuje analizę przeprowadzonej ankiety. Należy ponadto wspomnieć o problemach związanych z wdrażaniem metod i środków traktowanych jako działania przeciwko petentom urzędu pracy, wynikających z niedostatecznej akceptacji przez społeczność jako całość tego rodzaju przedsięwzięć. Może to prowadzić do sytuacji, w których zbyt mała skala zastosowanych metod i środków nie pozwala osiągnąć pożądanych efektów.

Mimo, że wprowadzanie jakichkolwiek nowości napotyka zwykle na trudności, to jednak w miarę upływu czasu są one coraz powszechniej akceptowane, a nawet pojawiają się sugestie odnośnie ich stopniowego rozszerzania.

Pomoc urzędu pracy bezrobotnym

WSTĘP 3

ROZDZIAŁ I. PROBLEMATYKA PORADNICTWA I POMOCY BEZROBOTNYM W LITERATURZE PRZEDMIOTU 5
1. Analiza podstawowych pojęć w literaturze przedmiotu 5
1.1. Poradnictwo i doradztwo 5
1.2. Zawód 7
1.3. Orientacja i poradnictwo zawodowe 9
1.4. Doradca i doradca zawodu 13
2. Doradztwo zawodowe i jego początki 15
2.1. Typy poradnictwa i modele działalności doradcy zawodu 18
2.2. Warsztat doradcy zawodowego 22
2.3. Etapy procesu poradniczego 23
3. Urząd pracy jako instytucja wspierająca bezrobotnych 25
3.1. Funkcje i założenia urzędu pracy 31
3.2 Zadania doradców zawodowych oraz doradców pracy zatrudnionych w wojewódzkich i powiatowych urzędach pracy 34
4. Przeobrażenia społeczno – gospodarcze w Polsce 38
4.1. Poradnictwo w PRL 41
4.2 Współczesne poradnictwo zawodowe 42

ROZDZIAŁ II. PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAN WŁASNYCH 51
1. Przedmiot i cel badań 51
2. Problemy i hipotezy badawcze 51
3. Metody i techniki badań 56
4. Teren i organizacja badań 60
5. Charakterystyka próby badawczej 61

ROZDZIAŁ III. DZIAŁANIA PODEJMOWANE PRZEZ URZĄD PRACY NA RZECZ POMOCY BEZROBOTNYM W ŚWIETLE WYNIKÓW BADAN WŁASNYCH 63
1. Zakres pomocy Urzędu Pracy w opinii respondentów 63
2. Działania łódzkiego Urzędu Pracy podejmowane na rzecz bezrobotnych 68
2.1. Pośrednictwo pracy 68
2.2. Poradnictwo zawodowe 69
2.3. Szkolenie i przekwalifikowanie zawodowe 70
2.4. Prace interwencyjne i roboty publiczne 71
2.5. Aktywizacja zawodowa młodzieży oraz absolwentów 72
3. Weryfikacja hipotez 73

ZAKOŃCZENIE 74
BIBLIOGRAFIA 76
SPIS TABEL I RYSUNKÓW 79
ANEKS 80

Instrumenty polityki społecznej w procesie zatrudnienia

WSTĘP 3

ROZDZIAŁ I. POLITYKA SPOŁECZNA WOBEC OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE 5
1.1. Pojęcie niepełnosprawności w polityce społecznej 5
1.2. Cele i zasady realizacji polityki społecznej wobec niepełnosprawnych 16

ROZDZIAŁ II. PROBLEMY OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA POLSKIM RYNKU PRACY 27
2.1. Aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych w Polsce 27
2.2. Bariery aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych 35

ROZDZIAŁ III. INSTRUMENTY WSPIERAJĄCE ZATRUDNIENIE ORAZ REHABILITACJĘ ZAWODOWĄ OSÓB O OBNIŻONEJ SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ 45
3.1. Podstawy polityki zatrudnienia osób niepełnosprawnych 45
3.2. Instytucje wspomagające poszukiwanie pracy przez osoby z ograniczoną sprawnością 48
3.3. Cele rozwoju Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 53
3.4. Świadczenia pomocy społecznej na rzecz osób niepełnosprawnych 55

ROZDZIAŁ IV. OCENA AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ W ZAKRESIE ZATRUDNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POLSCE 64
4.1. Metodologia badań 64
4.2. Wywiad z ekspertem: aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych 68
4.3. Wyniki ankiety 70
4.4. Podsumowanie i wnioski 74

ZAKOŃCZENIE 77
BIBLIOGRAFIA 79
SPIS TABEL 83
SPIS RYSUNKÓW 84
SPIS WYKRESÓW 85
ZAŁĄCZNIK 86

WSTĘP

Przemiany cywilizacyjne, zaznaczające się w każdej niemal dziedzinie życia, implikują konieczność nowego podejścia do zagadnień związanych z rozumieniem zachowania człowieka w obliczu gwałtownych zmian, kataklizmów, sprzeczności i konfliktów społecznych. Zmiany w polityce, gospodarce, życiu społecznym oraz w kulturze skłaniają do zastanowienia się, w jakim stopniu procesy przemian wpływają na ludzi i jakie mogą być konsekwencje tego procesu – zwłaszcza w kontekście zatrudnienia.

Zasadne wydaje się zastanowienie się nad sytuacją osób niepełnosprawnych – dzieci, młodzieży, ludzi dorosłych – z różnymi rodzajami i stopniem niepełnosprawności, nad ich wiedzą przy interpretowaniu świata oraz dostarczaniu etycznych, religijnych i estetycznych elementów kultury. Zdaniem W. Brezinki, austriackiego teoretyka nauki o wychowaniu, szybkie przemiany w świecie w sferze kultury, kulturowy chaos, nadmiar propozycji kulturowych oraz kulturowe spory będą prawdopodobnie obecne w naszym życiu również w najbliższej przyszłości. Człowiek współczesny ugina się pod ciężarem chaosu kulturowego, który niesie różne sprzeczne tradycje: religijne i ateistyczne, narodowe i regionalne, elitarne i egalitarne, ukierunkowane na pracę i przyjemność, i inne.

Tymczasem w niniejszej pracy podjęto próbę ukazania istoty instrumentów polityki społecznej w procesie zatrudnienia osób z ograniczoną sprawnością na Polskim Rynku Pracy. Taki też był cel zasadniczy opracowania.

Praca składa się z czterech rozdziałów:

Rozdział pierwszy to polityka społeczna wobec osób niepełnosprawnych w Polsce: pojęcie niepełnosprawności w polityce społecznej, cele i zasady realizacji polityki społecznej wobec niepełnosprawnych.

Rozdział drugi to problemy osób niepełnosprawnych na polskim rynku pracy: aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych w Polsce, bariery aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych.

Rozdział trzeci to instrumenty wspierający rozwój oraz rehabilitację osób niepełnosprawnych: podstawy polityki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, instytucje wspomagające poszukiwanie pracy przez osoby z ograniczoną sprawnością, cele rozwoju Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, świadczenia pomocy społecznej na rzecz osób niepełnosprawnych.

Rozdział czwarty to ocena aktywności zawodowej w zakresie zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Polsce: metodologia badań, wywiad z ekspertem: aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych, wyniki ankiety oraz podsumowanie i wnioski.

Całość opracowania powstała w oparciu o literaturę fachową, artykuły prasowe, akty prawne oraz źródła ze stron WWW.

Doradztwo zawodowe w urzędach pracy

praca na zakończenie studiów podyplomowych Doradztwo zawodowe

Wstęp

Rozdział I. Istota poradnictwa zawodowego
1.1. Poradnictwo zawodowe – zakres terminologiczny
1.2. Teorie poradnictwa zawodowego
1.4. Cele i kierunki działań doradcy zawodowego
1.5. Przegląd badań nad funkcjonowaniem doradców zawodowych

Rozdział II. Metodologia badań własnych
3.1. Przedmiot, cel i problemy badawcze
3.2. Metody i techniki badań
3.3. Teren i organizacja badań
3.4. Charakterystyka badanej zbiorowości

Rozdział III. Funkcjonowanie doradców zawodowych w świetle wyników badań własnych
3.1. Urząd pracy jako instytucja pomocy bezrobotnym
3.2. Osoba bezrobotna jako podmiot działań doradczych w strukturze urzędu pracy
3.3. Funkcjonowanie doradców zawodowych – analiza wyników badań własnych
3.3.1. Przygotowanie zawodowe doradców zawodowych
3.1.2. Warunki pracy doradców zawodowych
3.1.3. Problemy w pracy doradców zawodowych
3.1.4. Czynności zawodowe wykonywane w pracy doradczej
3.1.5. Formy pracy doradców zawodowych
3.4. Podsumowanie i wnioski

Zakończenie
Bibliografia
Spis tabel
Spis rysunków

Wstęp

Współczesny rynek pracy charakteryzuje się wysoką dynamiką zmian, rosnącą zmiennością form zatrudnienia oraz coraz większymi wymaganiami wobec kompetencji zawodowych pracowników. Procesy globalizacji, postęp technologiczny, cyfryzacja gospodarki, a także zmiany demograficzne i społeczne wpływają w sposób bezpośredni na strukturę zatrudnienia, zapotrzebowanie na określone kwalifikacje oraz stabilność ścieżek zawodowych jednostek. W takich warunkach coraz częściej obserwuje się zjawiska niepewności zawodowej, dezaktualizacji posiadanych kompetencji, trudności w planowaniu kariery oraz wzrost ryzyka bezrobocia, zarówno wśród osób młodych wchodzących na rynek pracy, jak i osób dorosłych, które z różnych przyczyn utraciły zatrudnienie. W konsekwencji rośnie znaczenie instytucjonalnych form wsparcia, których celem jest pomoc jednostkom w odnalezieniu się w zmieniającej się rzeczywistości zawodowej, a jednym z kluczowych obszarów tej pomocy staje się doradztwo zawodowe.

Doradztwo zawodowe pełni obecnie istotną funkcję społeczną, edukacyjną i ekonomiczną, stanowiąc ważny element polityki rynku pracy oraz systemu aktywizacji zawodowej. Jego rola nie ogranicza się jedynie do udzielania informacji o zawodach czy dostępnych ofertach zatrudnienia, lecz obejmuje szerokie spektrum działań ukierunkowanych na diagnozę predyspozycji jednostki, rozwijanie jej potencjału zawodowego, kształtowanie umiejętności podejmowania decyzji oraz planowania kariery w perspektywie całego życia. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera działalność doradców zawodowych zatrudnionych w urzędach pracy, którzy funkcjonują na styku indywidualnych potrzeb osób bezrobotnych i uwarunkowań instytucjonalnych oraz prawnych systemu rynku pracy.

Urzędy pracy, jako instytucje publiczne realizujące zadania państwa w zakresie przeciwdziałania bezrobociu i promocji zatrudnienia, odgrywają kluczową rolę w procesie wspierania osób pozostających bez pracy. W strukturach tych instytucji doradcy zawodowi stanowią grupę zawodową odpowiedzialną za prowadzenie działań o charakterze diagnostycznym, informacyjnym, konsultacyjnym i motywacyjnym. Ich praca wymaga nie tylko specjalistycznej wiedzy z zakresu poradnictwa zawodowego, psychologii pracy czy pedagogiki, lecz także umiejętności interpersonalnych, zdolności do pracy z osobami znajdującymi się w trudnej sytuacji życiowej oraz znajomości aktualnych realiów rynku pracy. Jednocześnie doradcy zawodowi działają w określonych ramach organizacyjnych i formalnych, które mogą zarówno wspierać, jak i ograniczać efektywność podejmowanych przez nich działań.

Problematyka doradztwa zawodowego w urzędach pracy nabiera szczególnego znaczenia w kontekście rosnącej liczby osób długotrwale bezrobotnych, osób o niskich kwalifikacjach, osób młodych bez doświadczenia zawodowego oraz grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. W przypadku tych kategorii klientów urzędów pracy proces powrotu na rynek zatrudnienia bywa złożony i długotrwały, a skuteczność oddziaływań doradczych zależy od wielu czynników, takich jak jakość relacji doradczej, trafność diagnozy zawodowej, dostępność instrumentów aktywizacji oraz warunki pracy samych doradców. Z tego względu analiza funkcjonowania doradców zawodowych w urzędach pracy stanowi istotny obszar badań naukowych, pozwalający na lepsze zrozumienie mechanizmów wsparcia osób bezrobotnych oraz identyfikację barier i możliwości doskonalenia praktyki doradczej.

Niniejsza praca podejmuje zagadnienie doradztwa zawodowego w urzędach pracy, koncentrując się zarówno na teoretycznych podstawach poradnictwa zawodowego, jak i na empirycznej analizie funkcjonowania doradców zawodowych w tej specyficznej przestrzeni instytucjonalnej. Podjęcie tego tematu wynika z potrzeby pogłębionej refleksji nad rolą doradcy zawodowego jako profesjonalisty wspierającego osoby bezrobotne w procesie reintegracji zawodowej, a także nad uwarunkowaniami organizacyjnymi i systemowymi, w jakich realizowane są działania doradcze. Praca wpisuje się w nurt badań nad jakością usług rynku pracy oraz efektywnością instrumentów aktywizacji zawodowej, które mają istotne znaczenie zarówno dla praktyki instytucjonalnej, jak i dla rozwoju teorii poradnictwa zawodowego.

Struktura pracy została podporządkowana realizacji przyjętego celu badawczego oraz logicznemu porządkowi zagadnień. W pierwszym rozdziale omówiona zostanie istota poradnictwa zawodowego, ze szczególnym uwzględnieniem jego zakresu terminologicznego, głównych teorii oraz celów i kierunków działań podejmowanych przez doradców zawodowych. Przegląd badań nad funkcjonowaniem doradców zawodowych pozwoli na osadzenie rozważań w aktualnym stanie wiedzy oraz wskazanie luk badawczych, które uzasadniają podjęcie badań własnych. Drugi rozdział poświęcony zostanie metodologii badań własnych, obejmującej określenie przedmiotu i celu badań, sformułowanie problemów badawczych, opis zastosowanych metod i technik badawczych, a także charakterystykę terenu badań i badanej zbiorowości. W trzecim rozdziale zaprezentowane i poddane analizie zostaną wyniki badań własnych, dotyczące funkcjonowania doradców zawodowych w urzędach pracy, ich przygotowania zawodowego, warunków pracy, napotykanych problemów oraz realizowanych czynności i form pracy doradczej.

Całość rozważań zamyka zakończenie, w którym przedstawione zostaną najważniejsze wnioski wynikające z przeprowadzonych analiz oraz propozycje rekomendacji dla praktyki doradztwa zawodowego w urzędach pracy. Praca ma charakter teoretyczno-empiryczny i stanowi próbę kompleksowego ujęcia zagadnienia doradztwa zawodowego w instytucjach rynku pracy, z uwzględnieniem perspektywy zarówno doradców zawodowych, jak i osób bezrobotnych będących adresatami ich działań.

Funkcjonowanie doradztwa zawodowego

WSTĘP 3

ROZDZIAŁ I ISTOTA DORADZTWA ZAWODOWEGO 5
1.1. Pojęcie doradztwa zawodowego 5
1.2. Rys historyczny funkcjonowania doradztwa zawodowego 13
1.3. Poradnictwo zawodowe w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej 18
1.4. Rola doradcy zawodowego w poradnictwie zawodowym 25

ROZDZIAŁ II ROLA SZKOLNEGO DORADCY ZAWODOWEGO 30
2.1. Decyzje edukacyjno – zawodowe młodzieży 30
2.2. Przesłanki utworzenia stanowiska szkolnego doradcy zawodowego 34
2.3. Zasady moralne i normy etyczne szkolnego doradcy zawodowego 38
2.4. Rola i zadania szkolnego doradcy zawodowego 44

ROZDZIAŁ III METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH 50
3.1. Przedmiot i cel badań 50
3.2. Problemy i hipotezy badawcze 51
3.3. Metody i techniki badań 54
3.4. Teren i organizacja badań 57

ROZDZIAŁ IV FUNKCJONOWANIE STANOWISKA SZKOLNEGO DORADCY ZAWODOWEGO W XXVII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM IM. T. CZACKIEGO W WARSZAWIE W ŚWIETLE WYNIKÓW BADAŃ WŁASNYCH 59
4.1. Analiza wyników badań 59
4.2. Wnioski 73

ZAKOŃCZENIE 76
BIBLIOGRAFIA 78
SPIS TABEL 82
SPIS WYKRESÓW 83
ANEKS 84

WSTĘP

Praca szkolnego doradcy zawodowego jest szczególnym rodzajem kierowania ludźmi. Jest czymś znacznie więcej niż kierowanie, gdyż doradca ma znacznie więcej uprawnień oraz obowiązków wobec podopiecznych, aniżeli przeciętny kierownik w stosunku do podwładnych. Obowiązki oraz uprawnienia doradcy zawodowego wobec powierzonych mu wychowanków w wielu przypadkach wykraczają poza czysto organizacyjno – kierownicze ich rozumienie. Z tego też względu jednym z ważniejszych zadań stojących przed doradcami jest gruntowne poznanie podopiecznych.

Celem pracy jest przedstawienie sposobu funkcjonowania oraz ocena doradztwa zawodowego w XXVII Liceum Ogólnokształcącym im. T. Czackiego w Warszawie.

Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym opisana jest istota doradztwa zawodowego, czyli pojęcie doradztwa zawodowego, rys historyczny funkcjonowania doradztwa zawodowego, poradnictwo zawodowe w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej oraz rola doradcy zawodowego w poradnictwie zawodowym.

Rozdział drugi przedstawia rolę szkolnego doradcy zawodowego. Zawiera on aspekty dotyczące decyzji edukacyjno – zawodowych młodzieży, przesłanki utworzenia stanowiska szkolnego doradcy zawodowego, zasady moralne i normy etyczne szkolnego doradcy zawodowego oraz rolę i zadania szkolnego doradcy zawodowego.

W rozdziale trzecim opisana jest metodologia badań własnych czyli przedmiot i cel badań, problemy i hipotezy badawcze, metody i techniki badań oraz charakterystyka próby badawczej.

Rozdział czwarty przedstawia wyniki badania ankietowego oraz wynikające z nich wnioski.

Jak pokazuje nasze życie codzienne, nie wszyscy ludzie są zadowoleni z wykonywanej przez siebie pracy. Dlatego warto jest wskazać na olbrzymią rolę i znaczenie szkolnego doradcy zawodowego, który kieruje młodzież na właściwą drogę rozwoju.

Bezdomne matki przebywające w ośrodku opiekuńczym a możliwość ich usamodzielnienia

Wstęp 4

Rozdział I. Bezdomne matki – przyczyny bezdomności i sytuacja społeczna 6
1.1. Istota bezdomności 6
1.2. Przyczyny bezdomności 12
1.3. Skutki bezdomności 20
1.4. Rozmiary i ranga społeczna zjawiska 24

Rozdział II. Stosowane w Polsce i na świecie metody pomocy bezdomnym matkom 28
2.1. Dzieje walki z bezdomnością 28
2.2. Normy pomocy osobom bezdomnym 32
2.3. Pomoc instytucjonalna bezdomnym matkom 37
2.3.1. Domy Samotnej Matki 37
2.3.2. Miejskiej Schroniska dla Bezdomnych Kobiet 38
2.3.3. Schroniska dla Kobiet i Dzieci im. św. Brata Alberta 40
2.4. Programy wsparcia budowy lokali socjalnych 41
2.5. Integracja społeczna 43
2.6. Program Osłonowy Bezdomność 45

Rozdział III. Metodologia badań własnych 48
3.1. Metody i techniki badań stosowane w pedagogice 48
3.2. Charakterystyka badanej grupy i teren badań 50
3.3. Cele, problemy badawcze i hipotezy robocze 52
3.4. Metody badań stosowane w pracy 58

Rozdział IV. Wpływ pobytu w placówce opiekuńczej na usamodzielnienie się bezdomnych matek 62
4.1. Analiza wyników badań 62
4.2. Wnioski 79

Zakończenie 81

Bibliografia 83

Spis tabel 86

Spis rysunków 87

Aneksy 89

Wstęp

Bezdomność to bez wątpienia zjawisko społeczne godne zainteresowania, zarówno ze względów społecznych, ekonomicznych, jak i psychologicznych. Jednocześnie jest nadal jednym z tych zjawisk, które charakteryzują się niewielką liczbą opracowań, a przecież problem bezdomnych, ze względu na rosnące znaczenie gospodarki wolnorynkowej, może być zagrożeniem sytuacji socjalnej w państwie. Jak wskazują doświadczenia całej Europy Zachodniej, wielu bezdomnych nie zaliczało się od początku do tak zwanych ludzi marginesu. Stali się natomiast ofiarami niemożności przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.

Zjawisko bezdomności stało się palącym problemem dzisiejszego świata, w którym trzy czwarte ludności żyje w skrajnej nędzy. Najbogatsze i najbardziej rozwinięte kraje nie potrafią rozwiązać tego problemu, który dotyka ludzi. Przejawia się on m.in. ogromnym cierpieniem z powodu głodu, wojen, kataklizmów a czasami jego źródłem są dyktatorskie rządy.

W ostatnich kilkunastu latach zjawisko bezdomności w Polsce stale się poszerza. Lata systemu totalitarnego, ciągłego ukrywania biedy doprowadziły do nagłego ujawnienia ogromu spustoszenia społeczeństwa. Jak się dzisiaj okazuje te spokojne lata dochodzenia do „dobrobytu” były znieważaniem i degradowaniem godności osoby człowieka i jego rodziny.

Zmiana systemu ujawniła między innymi rzeczywistą skalę ubóstwa w Polsce. Bezdomność nie dotyczy tylko bezdomnych samotnych, opuszczonych przez najbliższych. Większość z nich ma rodziny, własne dzieci, które też cierpią z powodu braku ojca, matki. Wychowanie w rodzinie niepełnej niesie z sobą uszczerbek na zdrowiu psychicznym.

Jednak bezdomność samotnych matek stanowi specyficzny problem. Przyczyny bezdomności kobiet są zupełnie inne. Najczęściej wywołuje ją splot następujących okoliczności: ucieczki z domu przed mężami, partnerami, ojcami nadużywającymi alkoholu, eksmisja za długi, brak akceptacji lub odtrącenie przez rodzinę, konflikty małżeńskie, trudności we współżyciu z rodzicami, teściami. Zdarza się również, że jednostka dobrowolnie wybiera stan bezdomności jako sposób życia.

Celem niniejszej pracy jest ukazanie istoty bezdomności matek jak również przedstawienie sytuacji samotnych matek w ośrodku oraz ukazanie wpływu pobytu w ośrodku na usamodzielnienie się.

Praca składa się z czterech rozdziałów:

Rozdział pierwszy przedstawia przyczyny bezdomności samotnych matek.

W rozdziale drugim ukazane zostały metody pomocy bezdomnym matkom.

Metodologia badań własnych przedstawiona została w trzecim rozdziale pracy.

W czwartym rozdziale zaprezentowano analizę wyników badań własnych oraz wnioski.

Rola doradztwa zawodowego w przygotowaniu do wyboru zawodu

praca podyplomowa z doradztwa zawodowego

Wstęp 3

Rozdział I. Istota i zakres doradztwa zawodowego 4
1.1. Pojęcie doradztwa zawodowego 4
1.2. Historia doradztwa zawodowego w Polsce 8
1.3. Cele i zadania doradcy zawodowego w szkole 11

Rozdział II. Metodyka i organizacja badan własnych 14
2.1. Przedmiot i cel badan 14
2.2. Problemy i hipotezy badawcze 15
2.3. Metody techniki i narzędzia badan 16
2.4. Teren, zakres i organizacja badan 17

Rozdział III. Analiza badań własnych 19

Zakończenie 33
Bibliografia 35
Spis wykresów 37
Aneks 39

Wstęp

Jednym z podstawowych zadań reformy systemu edukacji było dostosowanie kształcenia, nie tylko zawodowego, do potrzeb rynku pracy. Zmiana zasad funkcjonowania gospodarki spowodowała zmianę reguł rządzących rynkiem pracy, a tym samym ukazała ułomność dotychczasowego kształcenia i szkolenia zawodowego. Dzisiejszy absolwent szkoły zamierzający podjąć pracę napotyka na ogromne trudności. Są one wynikiem m. in. braku przygotowania do aktywnego poszukiwania pracy. Proces kształcenia w szkole średniej (zawodowej, liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym) jest kontynuacją nauczania w szkole podstawowej oraz gimnazjum, a elementy wiedzy ułatwiającej wybór zawodu, a w przyszłości sprawne poruszanie się na rynku pracy, muszą pojawić się na każdym z etapów kształcenia. Chodzi o to, by absolwent szkoły średniej stojący przed wyborem kontynuacji nauki lub podjęcia pracy zawodowej, dokonywał tego wyboru świadomie tzn. biorąc pod uwagę wszystkie czynniki – zarówno osobowe, jak i związane z rynkiem pracy. Działania takie są uzasadnione nie tylko ze względu na obecną sytuację na polskim rynku, ale także akcesem do Unii Europejskiej. Za kilka lat polscy uczniowie szkół średnich będą musieli skutecznie konkurować ze swoimi rówieśnikami na europejskich rynkach pracy. Koniecznością staje się więc wyposażenie ich w konkretną wiedzę i umiejętności dotyczące zachowań rynkowych.

Temat niniejszej pracy brzmi: „Rola doradztwa zawodowego w przygotowaniu do wyboru zawodu”.

Celem niniejszej pracy jest przybliżenie zagadnień związanych ze szkolnym doradztwem zawodowym, orientacją zawodową oraz przedstawienie rozwiązań problemu poradnictwa zawodowego w krajach europejskich, a także dotychczasowych działań w tym zakresie podjętych w Polsce.

Praca składa się z trzech rozdziałów.

W rozdziale pierwszym zaprezentowano funkcjonowanie doradztwa zawodowego w aspekcie teoretycznym. Dokonano analizy podstawowych pojęć dotyczących tematu pracy oraz przedstawiono genezę doradztwa szkolnego na ziemiach polskich. W niniejszym rozdziale zarysowano cele i zadania szkolnego doradcy zawodowego.

Rozdział drugi zawiera metodologię badań własnych. Wskazano przedmiot i cel badań, zdefiniowano problemy i hipotezy badawcze oraz określono metody, techniki i narzędzia badawcze. Scharakteryzowano teren badań oraz organizację badań.

Ostatni rozdział pracy poświecono opisowi i analizie badań własnych.

Niniejsza praca powstała w oparciu o fachową literaturę przedmiotu, informacje zamieszczone na stronach internetowych oraz badania.

Bibliografia (bez aktów prawnych)

  1. Baścik S., Wybór zawodu, a szkoła, WSiP, Warszawa 1974,
  2. Cieślak H., Perspektywy poradnictwa edukacyjno-zawodowego w Polsce, Materiały konferencyjne MENiS-MoiPS, Warszawa 2002,
  3. Czerepaniak-Walczak M., Doradztwo w reformowanej szkole – gimnazjum jako ośrodek doradztwa, [w:] Podejmowanie decyzji zawodowych przez młodzież i osoby dorosłe w nowej rzeczywistości społeczno – politycznej, (red.) B. Wojtasik, Wydawnictwo UWr, Wrocław 2001,
  4. Czerwińska-Jasiewicz M., Decyzje młodzieży dotyczące własnej przyszłości (uwarunkowania psychospołeczne), Oficyna Wydawnicza WP UW, Warszawa 1997,
  5. Drabik-Podgórna V., Granice wolności w wyborze zawodu [w:] Podejmowanie decyzji zawodowych przez młodzież i osoby dorosłe w nowej rzeczywistości społeczno-politycznej, B. Wojtasik (red.), Instytut Technologii Eksploatacji, Radom 2001,
  6. Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. Tom I – A – F, red. nauk. Pilch T., Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2003,
  7. Encyklopedia popularna PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004,
  8. Kamiński A., 1974, Metoda, technika, procedura badawcza w pedagogice empirycznej, [w: ] Metodologia pedagogiki społecznej, R. Wroczyński, T. Pilch, ZNiO, Wrocław 1974,
  9. Kargulowa A., Ferenz K., Społeczny kontekst poradnictwa. Poszukiwanie szans dla poradnictwa w działalności kulturalno-oświatowej, COMUK, Warszawa 1991,
  10. Kotarbiński T., Kurs logiki, PWN, Warszawa 1960,
  11. Lelińska K., Orientacja i poradnictwo zawodowe, „Nowa Edukacja Zawodowa” 2000, nr 2,
  12. Lelińska K., Założenia i kierunki rozwoju poradnictwa zawodowego w warunkach reformy edukacji, Problemy poradnictwa psychologiczno – pedagogicznego”1999, Nr 2/11,
  13. Łybacka K., Kształcenie dla rynku pracy realizowane w systemie oświaty, „Nowa Edukacja Zawodowa” 2003, nr 1,
  14. Nowacki T., Uwagi krytyczne o teoriach poradnictwa zawodowego [w:] Poradnictwo zawodowe w wymiarze europejskim, W. Rachalska (red.), Częstochowa 1999,
  15. Rachalska W., Problemy orientacji zawodowej. WSiP, Warszawa 1987,
  16. Rachalska W., Wybór zawodu, a wychowanie przez pracę w rodzinie, IWZZ, Warszawa 1984,
  17. Such J., O uniwersalności praw nauki, PWN, Warszawa 1972,
  18. Szacki S., Historia myśli socjologicznej. Część pierwsza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1981,
  19. Szajek S., System orientacji i poradnictwa zawodowego, PWN, Warszawa 1989,
  20. Szkolny doradca zawodowy-projekt, KOWEZiU, Warszawa 2003,
  21. Wiatrowski Z., Podstawy pedagogiki pracy, WSP, Bydgoszcz 1994,
  22. Włodek-Chronowska J., Poradnia wychowawczo-zawodowa w systemie orientacji zawodowej, WSiP, Warszawa 1980,
  23. Wojtasik B., Warsztat doradcy zawodu. Aspekty pedagogiczno-psychologiczne, Wydawnictwa Szkolne PWN,  Warszawa 1997,
  24. Wołoszyn S., Nauki o wychowaniu w Polsce w XX wieku. Próba zarysu encyklopedycznego, „Strzelec”, Kielce 1998.