Wstęp 2

ROZDZIAŁ I. Animacja czasu wolnego – analiza teoretyczna 4
1. Definicja czasu wolnego 4
1.1. Funkcje czasu wolnego 6
1.2. Sposoby korzystania z czasu wolnego 8
1.3. Aspekty czasu wolnego z młodzieżą 10
1.4. Treści i formy zajęć wolnoczasowych młodzieży 11
1.5. Zadania szkoły w zakresie działalności do korzystania z czasu wolnego 14
2. Działalność profilaktyczna placówki szkolnej w świetle literatury 15
2.1. Pojęcie profilaktyki 15
2.2. Funkcje profilaktyki 16
2.3. Formy działalności profilaktycznej 17
2.4. Profilaktyka i terapia 17
2.5. Rodzaje i rola programów profilaktycznych 20
2.6. Definicja zajęć pozalekcyjnych 20

ROZDZIAŁ II. Metodologiczne podstawy badań własnych 24
2.1. Przedmiot i cele badań 24
2.2. Problemy i hipotezy badawcze 35
2.3. Zmienne i wskaźniki 38
2.4. Metody, techniki i narzędzia badawcze 43
2.5. Charakterystyka obszaru badawczego i przebiegu badań 44

ROZDZIAŁ III. Analiza badań własnych 46
3.1. Warunki socjodemograficzne badanych 46
3.1.1. Wiek 46
3.1.2. Płeć 47
3.1.3. Miejsce zamieszkania 48
3.2. Wiedza na temat animacji czasu wolnego 49
3.2.1. Ocena animacji czasu wolnego w szkole 49
3.2.2. Uwarunkowania aktywności w czasie wolnym młodzieży szkolnej 50
3.2.3. Formy animacji czasu wolnego w szkole 50
3.2.4. Formy animacji czasu wolnego w środowisku lokalnym 53
3.3. Działalność nauczycieli i młodzieży w zakresie działań profilaktycznych 60
3.3.1. Szkolne uwarunkowania w zakresie działalności profilaktycznej 60

Podsumowanie 63
Wnioski 64
Postulaty badawcze 66
Bibliografia 67
Spis tabel 71
Spis wykresów 72
Załącznik 73

Wstęp

Problematyka animacji społeczno-kulturalnej i animatorów jest współ­cześnie przedmiotem rozważań i dyskusji w wielu środowiskach. Zagad­nienia te skupiają uwagę teoretyków i praktyków, pojawiają się w litera­turze naukowej, publicystyce i życiu codziennym wielu krajów. Są popu­larne przede wszystkim we Francji, którą uznaje się za ojczyznę animacji społeczno-kulturalnej, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Belgii, Ka­nadzie, USA. Doniosłość i aktualność tej dziedziny życia jest w ostatnich latach coraz częściej dostrzegana także w naszym kraju zarówno w refleksji teoretycznej, jak i działaniach praktycznych. Terminy „animacja kulturalna/społeczno-kulturalna” i „animator kultury/społeczno-kulturalny” zaj­mują wiele miejsca w literaturze naukowej, funkcjonują także w codzien­nej praktyce. Dokonuje się zmiany nazwy placówek kultury na Centra czy Ośrodki Animacji, osoby w nich pracujące określa mianem animatorów kultury, organizuje różne formy kształcenia kadry animatorów.

Celem niniejszej pracy jest zaprezentowanie zagadnienia animacji czasu wolnego młodzieży a działalności profilaktycznej szkoły.

Praca składa się z trzech rozdziałów.

W pierwszym rozdziale przedstawiona jest analiza teoretyczna animacji czasu wolnego, a więc: definicja czasu wolnego, funkcje czasu wolnego, sposoby korzystania z czasu wolnego, aspekty czasu wolnego z młodzieżą, treści i formy zajęć wolnoczasowych młodzieży, zadania szkoły w zakresie działalności do korzystania z czasu wolnego, jak również charakterystyka działalności profilaktycznej szkoły czyli pojęcie profilaktyki, funkcje profilaktyki, formy działalności profilaktycznej, profilaktyka i terapia, rodzaje i rola programów profilaktycznych oraz definicja zajęć pozalekcyjnych.

W drugim rozdziale opisane są metodologiczne podstawy badań własnych, a więc: przedmiot i cele badań, problemy i hipotezy badawcze, zmienne i wskaźniki, metody, techniki i narzędzia badawcze, charakterystyka obszaru badawczego i przebiegu badań.

W trzecim rozdziale zaprezentowana jest analiza badań własnych, a więc: warunki socjodemograficzne badanych: wiek, płeć, miejsce zamieszkania, jak również wiedza na temat animacji czasu wolnego, ocena animacji czasu wolnego w szkole, uwarunkowania aktywności w czasie wolnym młodzieży szkolnej, formy animacji czasu wolnego w szkole, formy animacji czasu wolnego w środowisku lokalnym oraz działalność nauczycieli i młodzieży w zakresie działań profilaktycznych, jak i szkolne uwarunkowania w zakresie działalności profilaktycznej.

Głównym powodem koncentrowania uwagi na tych zagadnieniach są dokonujące się współcześnie przeobrażenia w życiu społeczeństw, przy­noszące wiele zagrożeń społeczno-cywilizacyjnych, a także wyzwań od­noszących się do działań profilaktycznych i obrony. Współczesne społe­czeństwa, dotknięte w mniejszym lub większym stopniu różnymi choro­bami społeczno-cywilizacyjnymi (rozbiciem struktur naturalnych, patolo­giami społecznymi, kryzysem wartości) kreują chorą jednostkę — czło­wieka zagubionego w świecie ludzkim i materialnym, borykającego się z problemami codzienności, często wątpiącego w sens własnej egzysten­cji. Człowiek ponowoczesny żyje w świecie pozbawionym aksjologiczne­go centrum, w kulturze, którą trapią z jednej strony nadmiar informa­cji, z drugiej niedostatek sensu, niedobór informacji przeżytej, zrozumia­łej, brak jednoznacznych kryteriów moralnych. Nie potrafi odnaleźć się w rzeczywistości, która go zaskakuje, nie znajduje drogowskazów, czuje się bezradny i zabłąkany. Pierwszoplanowym problemem współczesnej pedagogii, jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie, jak mu w tym pomóc.

Dotychczasowy model edukacji oparty na doktrynie adaptacyjnej oka­zał się dysfunkcyjny w obliczu wyzwań współczesności i przyszłości. W nowym paradygmacie postuluje się nadanie priorytetu kształtowa­niu postaw, przywrócenie najwyższej rangi wartościom humanistycznym, oparcie działań edukacyjnych na współpracy ze społecznością lokalną, stosowanie metod, które pobudzą kreatywność jednostek i grup.

Realizacja tych postulatów wymaga zmiany dotychczasowych metod kształcenia i wychowania na takie, które pobudzą potencjał twórczy jed­nostek, zmienią świadomość społeczeństw, uelastycznią zinstytucjonalizo­waną praktykę edukacyjną, a także stawia przed kadrą placówek edukacji i kultury nowe, trudne zadania.