Wstęp 1

Rozdział 1. Istota i zadania kontrolingu. 4
1.1. Kontrolingowa koncepcja zarządzania podmiotem gospodarczym. 4
1.2. Rodzaje  i funkcje  kontrolingu w firmie. 12
1.2.1. Kontroling operacyjny. 12
1.2.2. Kontroling strategiczny. 20
1.2.3. Kontroling marketingowy. 31
1.2.4. Kontroling finansowy 38
1.3. Narzędzia kontrolingu. 39
1.4. Planowanie w kontrolingu. 40

Rozdział 2. Rachunkowość zarządcza i kontroling w kierowaniu firmą. 44
2.1. Organizacja rachunkowości zarządczej w jednostce gospodarczej. 44
2.2. Rola informacyjna rachunkowości zarządczej. 47
2.3. System kontrolingu jako narzędzie stabilizacyjne w działalności firmy. 53

Rozdział 3. Przykłady wdrożenia kontrolingu w polskich firmach. 56
3.1. Prezentacja firm. 56
3.1.1. Prezentacja przedsiębiorstwa REMONT. 56
3.1.2. Prezentacja Szpitala Rejonowego im. Jana Pawła II w Bartoszycach. 58
3.2. Opis funkcjonowania firm przed zastosowaniem kontrolingu. 60
3.3. Cele  wdrożeniowe. 60
3.4. Wdrażanie kontrolingu. 62

Rozdział 4. Kierunki rozwoju  kontrolingu w polskich firmach. 73
4.1. Związki logistyki i kontrolingu. 73
4.2. Wspomaganie decyzji logistycznych w relacjach z kontrolingiem. 76

Zakończenie. 79
Literatura. 81
Załącznik nr 1 – spis aktów prawnych. 83
Załącznik nr 2 – spis tabel. 84
Załącznik nr 3 – spis wykresów. 85
Załącznik nr 4 – spis schematów. 86

Wstęp

Na podstawie literatury przedmiotu kontroling traktuje się jako koncepcję informacyjnego sterowania zachowaniami przedsiębiorstwa oraz jako informacyjne wspomaganie procesów zarządzania. Ponadto kontroling jest ujmowany jako koncepcja zarządzania lub wręcz jako zbiór instrumentów umożliwiających sterowanie procesami zarządczymi.

O kontrolingu bardzo często mówi się, że jest „garniturem na miarę przedsiębiorstwa”. Oznacza to, że jego skuteczne funkcjonowanie uzależnione jest od indywidualnego podejścia do przedsiębiorstwa, uwzględniającego jego specyfikę, uwarunkowania i potrzeby. Praktyka zarządzania przedsiębiorstwem pokazuje, że w kontrolingu, szczególnie na płaszczyźnie operacyjnej nie ma jedynie słusznych rozwiązań. Bardzo często możliwych jest do zaakceptowania kilka alternatyw. Biorąc pod uwagę specyfikę, uwarunkowania i potrzeby przedsiębiorstwa wybiera się opcję optymalną, mając świadomość, jak w konkretnej sytuacji należy ją analizować, jak interpretować i jakie podejmować decyzje. Stąd nawet w przedsiębiorstwach tej samej branży w zakresie kontrolingu możliwe są różne rozwiązania.

Zadania kontrolingu są nieporównywalne szczególnie w dużych i małych przedsiębiorstwach. W dużych wyeksponowane są zadania o charakterze strategicznym, w małych zaś o charakterze operatywnym. Kontroling w  małych i dużych przedsiębiorstwach jest także zróżnicowany ze względu na realizowane w nich strategie rozwojowe. I tak np. w przedsiębiorstwach realizujących strategię polegającą na przewodnictwie kosztowym kontroling jest inaczej kształtowany niż w przedsiębiorstwie stosującym strategię przewodnictwa technologicznego.

Szczególnie w większych przedsiębiorstwach do kontrolingu podchodzi się krytycznie i nie darzy się go szczególnym szacunkiem. Często występują trudności w komunikowaniu się z dyrekcją i kadrą kierowniczą, ponieważ sprawozdania nie zawsze sporządzane są w sposób zrozumiały dla odbiorców.

Na podstawie różnorakich definicji można stwierdzić, że:

• kontroling często określany jest jako jedna z metod grupująca w sobie planowanie, kontrolę i zarządzanie procesami zachodzącymi w przedsiębiorstwie;
• kontroling w swej istocie proponuje system zespołowego zarządzania przedsiębiorstwem, w którym dokładnie rozgraniczone są zakresy zadań i kompetencji, a wszyscy – od szeregowego pracownika do dyrektora czy właściciela realizują jeden ściśle określony cel, a mianowicie: godziwy zysk i właściwy obraz przedsiębiorstwa na rynku;
• kontroling to stworzenie w przedsiębiorstwie wiarygodnego systemu informacji umożliwiającego ścisłą kontrolę realizacji zadań i korygowanie planów oraz podejmowanie szybkich i prawidłowych decyzji;
• kontroling jest to kompleksowe, skoordynowane zarządzanie przedsiębiorstwem w aspekcie optymalizacji nakreślonych celów przybierających najczęściej postać, zysku – w krótkim czasie; pewności egzystencji i rozwoju przedsiębiorstwa – w długim czasie;
• kontroling to także nowa zintegrowana funkcja zarządzania (międzyfunkcja) nastawiona na badanie zgodności z założonymi celami i ekonomiczności (efektywności ekonomicznej) działania przedsiębiorstwa w każdym przejawie jego funkcjonowania.

Celem niniejszej pracy jest analiza rozwoju kontrolingu w polskich przedsiębiorstwach. Przedmiotem badań są dwie firmy – przedsiębiorstwo budowlane REMONT S.A. i Szpital Rejonowy w Bartoszycach. Zostały one wybrane ze względu na łatwy dostęp do materiałów.

Uważam, że wybranie tych podmiotów pomogło w poznaniu kontrolingu. Firmy te mają dobrze opracowany i profesjonalnie wdrożony ten system. Należą one do małej grupy firm, które zastosowały kontroling. Może wkrótce nastąpi zmiana w tej dziedzinie, bo kontroling daje duże możliwości rozwoju.

Można przyjąć tezę, że rozwój kontrolingu jest niedostateczny, ale cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Poszczególne firmy mają duże oczekiwania odnośnie kontrolingu.

Przy pisaniu poniższej pracy nie natrafiono na większe trudności.  Dyrektorzy obu przedsiębiorstw chętnie udzielali informacji i materiałów na temat swoich firm. Badania w tych placówkach zostały przeprowadzone metodą empiryczną.

W rozdziale  pierwszym pracy starano się przybliżyć istotę, zadania, funkcje i narzędzia kontrolingu. Scharakteryzowano po kolei różne rodzaje kontrolingu. Zwrócono także uwagę na rolę planowania w tym zagadnieniu. Szereg definicji przedstawiono w formie wykresów i schematów.

Rozdział drugi poświęcono informacjom na temat rachunkowości zarządczej. Przedstawiono na czym polega organizacja rachunkowości zarządczej w jednostce gospodarczej. Szczegółowo opisano na co nastawiona i skierowana jest rachunkowość zarządcza, czego dostarcza odbiorcom. Dużo miejsca poświęcono jej roli informacyjnej.

Rozdział trzeci zawiera charakterystykę dwóch przedsiębiorstw, w których zastosowano kontroling. Pierwszym przedsiębiorstwem jest firma budowlana REMONT S.A., a drugim Szpital Rejonowy w Bartoszycach. Na tych dwóch przykładach starano się pokazać korzyści płynące z zastosowania kontrolingu.

Natomiast w rozdziale czwartym opisano kierunki rozwoju kontrolingu w polskich firmach. Podkreślono ścisłe związki kontrolingu i logistyki w rodzimych przedsiębiorstwach.

W pracy tej można znaleźć odpowiedzi na szereg pytań nurtujących wiele osób, którzy zetknęli się z pojęciem kontrolingu, m. in.

Na tle postawionej tezy wyłaniają się następujące pytania:

• czy polskim firmom jest potrzebny kontroling?
• jak powinien być zorganizowany dobry system kontrolingowy?
• jak wdrożyć system, aby podnieść możliwości przedsiębiorstwa?

Pisząc tę pracę oparto się głównie na literaturze fachowej dotyczącej kontrolingu i rachunkowości zarządczej. Materiałem uzupełniającym były informacje znalezione w internecie oraz artykuły z czasopism poświęconych tej tematyce.